بازی با نوزاد 9 ماهه؛ بهترین بازی ها برای رشد و سرگرمی

9 ماهگی یکی از شیرین ترین و در عین حال پرتحرک ترین دوره های زندگی نوزاد است. در این سن، کودک دیگر آن موجود کوچک خوابالویی نیست که فقط می خورد و می خوابید؛ حالا کنجکاو است، دنبال اکتشاف می گردد، واکنش نشان می دهد و از بازی کردن با شما لذت واقعی می برد. مغز او با سرعت باور نکردنی در حال رشد است و هر تجربه ای که در این دوره برایش می سازید، مستقیما روی یادگیری، زبان، حرکت و حتی شخصیت آینده اش اثر می گذارد. بسیاری از والدین نمی دانند بازی با نوزاد 9 ماهه چگونه است و باید دقیقا چه کار کنند. واقعیت این است که بازی در این سن نیازی به اسباب بازی های گران قیمت یا برنامه های پیچیده ندارد. فقط باید بدانید کودک در چه مرحله ای از رشد است و چه نوع بازی برایش مفید و لذت بخش است. در این مقاله با انواع بازی با نوزاد 9 ماهه آشنا خواهید شد.

رشد نوزاد در 9 ماهگی، آنچه باید قبل از بازی کردن بدانید

در سن 9 ماهگی، نوزاد معمولا می تواند بدون کمک بنشیند و بعضی ها شروع به چهار دست و پا رفتن یا حتی ایستادن با تکیه گاه می کنند. دست هایش دیگر فقط چنگ نمی زنند؛ اشیا را از دستی به دست دیگر منتقل می کند و چیزهای کوچک را با انگشت شست و اشاره بر می دارد. صداهای تکراری مانند «بابابا» یا «ماماماما» را از او می شنوید که نشانه رشد زبانی است. نام خودش را می شناسد و وقتی صدایش می زنید برمی گردد. ترس از غریبه در این سن به اوج خودش می رسد و ممکن است با آدم های ناآشنا گریه کند. این اطلاعات به شما کمک می کند بازی هایی انتخاب کنید که دقیقا با توانایی های فعلی اش همخوانی دارند.

بازی «کجایی؟ اینجام!» و تأثیر آن روی مغز نوزاد

این بازی ساده که همه می شناسیم، یکی از مفیدترین بازی ها برای نوزاد 9 ماهه ست. صورت تان را پشت دست هایتان، یک بالشت یا حتی یک پارچه پنهان کنید، بعد ظاهر شوید و بگویید «اینجام!»، نوزاد در این سن یاد می گیرد که چیزی که ناپدید می شود، هنوز وجود دارد؛ این مفهوم را روانشناسان «پایداری شی» می نامند و پایه بسیاری از مهارت های شناختی آینده است. هر بار که ظاهر می شوید، خنده و هیجان کودک نشان می دهد که مغزش دارد پیش بینی می کند انتظار می کشد و پاداش دریافت می کند. می توانید این بازی را با اسباب بازی مناسب نوزاد هم انجام دهید؛ یک عروسک را زیر پارچه قایم کنید و ببینید آیا دنبالش می گردد. این تمرین حافظه کوتاه مدت را هم تقویت می کند.

بازی با توپ های رنگی برای تقویت هماهنگی چشم و دست

توپ های نرم و رنگارنگ یکی از بهترین وسایل بازی برای این سن هستند. روبروی نوزاد بنشینید، توپ را به آرامی به سمتش بغلتانید و ببینید دستانش را دراز می کند تا بگیرد. همین حرکت ساده، هماهنگی بین چشم و دست را تمرین می دهد و عضلات بازو و انگشتان را تقویت می کند. رنگ های روشن مانند قرمز، زرد و آبی توجه او را بیشتر جلب می کنند چون سیستم بینایی در این سن هنوز در حال تکامل است. اگر توپ را کمی دورتر بغلتانید، نوزاد برای رسیدن به آن تلاش می کند که این خودش یک تمرین حرکتی عالی است. می توانید چند توپ با اندازه های مختلف داشته باشید تا تجربه متنوع تر باشد.

آواز خواندن و ریتم

بازی با نوزاد 9 ماهه می تواند حتی نوعی آواز خواندن باشد. لازم نیست صدای خوبی داشته باشید؛ نوزاد به کیفیت صدای شما توجه نمی کند، بلکه به ریتم، تکرار و حضور شما واکنش نشان می دهد. آواز بخوانید، شعر بگویید یا حتی اسم چیزها را با لحن موزون تکرار کنید. مغز نوزاد در این سن الگوهای صوتی را جذب می کند و پایه زبان را می سازد؛ هر چه بیشتر بشنود، دایره لغات آینده اش گسترده تر می شود. ضربه زدن به زانو، همزمان با آواز، یا تکان دادن ملایم او به ریتم موسیقی، حس ریتم را هم در او تقویت می کند. ترانه هایی که حرکات بدنی دارند مثل «این انگشتک» بهترین انتخاب اند چون هم زبانی هم حرکتی هستند.

بازی با ظروف و جعبه؛ کاوشگری با وسایل خانه

یکی از محبوب ترین «اسباب ‌بازی‌ های» نوزاد 9 ماهه، ظروف پلاستیکی آشپزخانه هستند. چند ظرف با اندازه های مختلف جلویش بگذارید و ببینید چطور آن ها را داخل هم می گذارد، در می آورد، می کوبد به هم و صداهای مختلف تولید می کند. این بازی مفاهیم اولیه ای مثل بزرگ و کوچک، داخل و خارج را بدون هیچ آموزش مستقیمی به ذهن او می رساند. اگر یک چیز کوچک داخل ظرف بگذارید و در آن را ببندید، نوزاد برای درآوردنش تلاش می کند که مهارت حل مسئله را تمرین می دهد. مطمئن شوید ظروف لبه تیز یا قطعات کوچک قابل جدا شدن ندارند.

بازی روی شکم، تمرین حرکتی که نباید فراموش شود

بازی روی شکم حتی در 9 ماهگی هم اهمیت دارد، به خصوص اگر نوزاد هنوز چهار دست و پا نرفته است. او را روی شکم روی یک سطح نرم بگذارید و یک اسباب بازی جذاب جلویش قرار دهید تا سرش را بالا نگه دارد. این وضعیت عضلات گردن، شانه و کمر را تقویت می کند که پایه چهار دست و پا رفتن و بعدا راه رفتن است. می توانید رو به رویش دراز بکشید و با او صحبت کنید تا انگیزه بیشتری برای بالا نگه داشتن سر داشته باشد. اگر نوزاد این وضعیت را دوست ندارد، با مدت زمان های کوتاه شروع کنید و کم کم زمان را افزایش دهید.

کتاب های تصویری و نام بردن اشیا، اولین قدم برای یادگیری

در 9 ماهگی، کودک هنوز کتاب نمی خواند اما از دیدن تصاویر بزرگ و رنگی لذت می برد. کتاب های مقوایی با تصاویر ساده را کنارش بگیرید، تصویرها را نشان دهید و اسم آن ها را بگویید.؛ «سگ»، «گل»، «ماشین». همین تکرار ساده، واژه ها را در حافظه بلندمدت او ثبت می کند حتی اگر هنوز نتواند آن ها را بگوید. نوزاد معمولا دوست دارد خودش صفحه ها را ورق بزند که این کار هماهنگی دست ها را هم تقویت می کند. کتاب هایی که بافت دارند یا صدا می دهند، تجربه حس غنی تری ایجاد می کنند. جلسه های کوتاه پنج تا ده دقیقه ای کافی است و نیازی نیست اجباری باشد.

بازی با آینه، اولین آشنایی با «خود»

یک آینه ایمن و بدون لبه تیز جلوی نوزاد بگیرید و ببینید چه واکنشی نشان می دهد. اکثر نوزادان 9 ماهه تصویر آینه را با هیجان نگاه می کنند، می خندند، دست می زنند و سعی می کنند «آن بچه» داخل آینه را لمس کنند. این بازی علاوه بر سرگرمی، پایه های خودآگاهی را می سازد. می توانید جلوی آینه اسم اعضای بدن را بگویید و به آن ها اشاره کنید؛ «این چشم‌ های توست، این بینی توست». حرکات مختلف جلوی آینه انجام دهید و ببینید آیا سعی می کند تقلید کند. این بازی به طور همزمان بینایی، شناخت اجتماعی و زبان را تقویت می کند.

اشاره کردن و نام بردن، بازی زبانی در همه جا

این «بازی» نیازی به وقت و مکان خاص ندارد؛ در طول روز و در هر کاری که انجام می دهید، به اشیا اطراف اشاره کنید و اسمشان را بگویید. وقتی غذا آماده می کنید بگویید «این قاشق است»، وقتی لباس بپوشانید بگویید «این جوراب است». نوزاد در این سن مثل یک اسفنج است و همه چیز را جذب می کند، حتی اگر هیچ واکنش ظاهری نشان ندهد. تحقیقات نشان می دهد کودکانی که والدین شان بیشتر با آن ها حرف می زنند، در دوره پیش دبستانی دایره لغات بسیار غنی تری دارند. این ارتباط زبانی مداوم، اعتماد و امنیت روانی هم ایجاد می کند.

موسیقی و حرکت، درگیر کردن کل بدن

موسیقی ملایم و شاد پخش کنید و نوزاد را در آغوش بگیرید یا روی زانوهای تان بنشانید و با ریتم موسیقی حرکت کنید. این تجربه حسی ترکیبی از لمس، صورت و حرکت است که برای مغز در حال رشد بسیار مفید است. می توانید دستانش را بگیرید و به ریتم تکان دهید یا کف بزنید. نوزادهایی که از همان ابتدا با موسیقی آشنا می شوند، معمولا در یادگیری بهتر عمل می کنند چون موسیقی اتصالات عصبی بیشتری در مغز ایجاد می کند. حتی صدای ضربه زدن به یک ظرف پلاستیکی هم می تواند یک «ساز» خانگی برای این تجربه باشد.

بازی با بافت های مختلف، تحریک حسی برای رشد بهتر

پارچه های مختلف، یک فرچه نرم، یک اسفنج، یک تکه چرم مصنوعی یا حتی ریگ های صاف را زیر نظر کامل به دست نوزاد بدهید. لمس بافت های مختلف، مسیرهای عصبی جدیدی در مغز فعال می کند و سیستم حسی لامسه را تکامل می دهد. می توانید یک «جعبه حسی» ساده درست کنید؛ یک ظرف کم عمق با چند ماده مختلف که نوزاد بتواند دستش را داخل آن ببرد. بعضی نوزادها در ابتدا از برخی بافت ها خوششان نمی آیدکه کاملا طبیعی است؛ این امر را اجبار نکنید. این بازی ها پایه پردازش حس سالم را می سازند که تأثیر مستقیم روی تمرکز و یادگیری بعدی دارد.

بازی تقلید؛ تبدیل حرکات ساده به یک بازی

نوزادان 9 ماهه عاشق تقلید هستند و این یکی از مهم ترین مکانیزم های یادگیری آن هاست. زبان دراز کنید، کف بزنید، سرتان را تکان دهید یا یک صدای خاص در بیاورید و منتظر بمانید ببینید آیا سعی می کند همان کار را بکند. هر بار که تقلید می کند، با لبخند و کلمات تشویق کننده واکنش نشان دهید. این چرخه «عمل، تقلید، تأیید» یکی از قوی ترین روش های آموزش در این سن است. کم کم می تواتید حرکات ساده تری که دوست دارید یاد بگیرد مانند «خداحافظ» را هم وارد بازی کنید. اینطور نوزاد می فهمد که حرکات معنا دارند و ارتباط ایجاد می کنند.

زمان آزاد و اهمیت بازی مستقل

همه وقت بازی لازم نیست شما فعالانه درگیر باشید؛ نوزاد 9 ماهه باید فرصت داشته باشد به تنهایی هم کاوش کند. برای بازی با کودک چند ماهه می توانید چند اسباب بازی امن دور و برش بگذارید. در دیدرسش بنشینید و اجازه دهید خودش انتخاب کند بازی کردن با چه چیزی را بیشتر دوست دارد. این استقلال کوچک، اعتماد به نفس و توانایی تمرکز را می سازد. مداخله مداوم و کمک کردن قبل از اینکه نوزاد خودش تلاش کند، فرصت یادگیری را از او می گیرد. البته نظارت کامل لازم است اما نظارت با دخالت متفاوت است؛ فقط ببینید و لبخند بزنید.

چند نکته مهم برای بازی ایمن در 9 ماهگی

• اسباب بازی هایی که قطعات کوچک تر از یک توپ پینگ پنگ دارند، خطر بلعیده شدن دارند و باید از دسترس دور باشند.
• در حین بازی هرگز نوزاد را تنها نگذارید حتی برای چند ثانیه؛ چون در این سن سریع تر از آنچه فکر می کنید حرکت می کند.
• اسباب بازی ها را منظم ضد عفونی کنید چون نوزاد همه چیز را به دهان می برد.
• زمان بازی را با خستگی و گرسنگی نوزاد تنظیم کنید؛ وقتی خواب آلوده یا گرسنه است، هیچ بازی ای موفق نمی شود.
• بهترین زمان معمولا یک تا دو ساعت بعد از خواب و غذاست که نوزاد سرحال و آماده است.

منبع : آرگا