اختلال قرینه نویسی در کودکان؛ چه زمانی طبیعی است و چه زمانی باید نگران شد؟

اختلال قرینه نویسی در کودکان هر چند بر توانایی ها و کسب مهارت او تاثیر منفی ندارد ولی سبب می شود ارتباط کودک با دنیای اطراف دشوار شود. در این مطلب با علت و درمان قرینه نویسی در کودکان آشنا می شوید.

اختلال قرینه نویسی در کودکان؛ آیا این مشکل طبیعی است؟

بعضی از اختلالات هستند که روی کسب مهارت و توانایی های کودک برای زندگی تاثیر منفی ندارند، بلکه سبب می شوند ارتباط او با دنیای محیط دشوار شود. اختلال قرینه نویسی جزو این دسته از اختلالات می باشد.

جالب است بدانید لئوناردو داوینچی، دانشمند و نقاش برجسته قرن 15 میلادی، یکی از مشهورترین افرادی است که به این اختلال دچار بوده است. هر چندکه اختلال قرینه نویسی در زندگی داوینچی نقصان قابل توجهی ایجاد نکرد ولی به  به این معنا نیست که می توان آن را نادیده گرفت.

بلکه لازم است اقدامات درمانی مناسبی اتخاذ شود تا کودک بتواند به ساده ترین شیوه ممکن با محیط اطرافش ارتباط برقرار کند. در ادامه مطلب پیرامون علت و درمان اختلال قرینه نویسی صحبت می کنیم.

همچنین در صورت تمایل می توانید برای آشنایی با اختلال دیکته نویسی و اختلال یادگیری در کودکان از این مقالات نیز بازدید نمایید.

اختلال قرینه نویسی چیست؟

در این نوع اختلال، کودک جهت شروع نوشتن را اشتباه انتخاب می کند. مثلا در زبان فارسی اگر کودکی متن خود را از چپ به راست بنویسد، دچار اختلال قرینه نویسی می باشد. در این شرایط کودک معمولا در نوشتن کلمات مشکلی ندارد و عمده مشکلات او مربوط به جهت نوشتن است.

به این ترتیب اگر نوشته افراد دارای اختلال قرینه نویسی را جلوی آینه بگیرید با یک نوشته درست و بدون اشکال روبرو می شوید. البته ممکن است کودک غلط املایی داشته باشد ولی این اشتباهات املایی ربطی به اختلال قرینه نویسی ندارند.

قرینه نویسی تا سن 7 سالگی اگر تدام نداشته باشد، جای نگرانی ندارد. ولی در صورتی که فرد در ابتدای آموزش نوشتن است برای جلوگیری از آموزش اشتباه ضروری است که مانع شکل گیری آن شوید. از سویی اگر قرینه نویسی به صورت بلند مدت ادامه داشته باشد لازم است که از شیوه های درمانی برای مقابله با آن استفاده شود.

دلایل اختلال قرینه نویسی

اختلال قرینه نویسی به طور کلی در ابتدای دوران مدرسه شروع می شود و معمولا با یکبار درمان برای همیشه از بین می رود. از جمله دلایل این اختلالات عبارت است از:

عدم توانایی در تشخیص چپ و راست

در صورتی که کودک نتواند بین دست چپ و راستش تمایز قائل شود، به احتمال زیاد دچار قرینه نویسی یا وارونه نویسی است. امثلا گر کودک کفش هایش را دائما اشتباه می پوشد یا وقتی از او سوال می کنید دست راستت کدام است؟ اشتباه جواب می دهد. در این حالت به احتمال زیاد کودک هنوز قادر نیست دست راست و چپش را تشخیص دهد.

اختلال در ادراک فضایی

اختلال ادراک فضایی به معنی عدم ناتوانی فرد در درک، استدلال و به خاطر سپردن محیط اطراف می باشد. این محیط شامل اشیا و روابط فضایی است که بین آن ها برقرار می باشد.  به طور نمونه  آیا کودک می داند نسبت به یک جسم خاص کجا قرار گرفته است.

ممکن است در بالا، پایین، سمت راست یا پشت یک جسم قرار گرفته باشد. وقتی که کودک نمی تواند روابط بین اجسام را بیان کند، قادر نیست کلمات را هم در جای درست خود قرار دهد. به این ترتیب ممکن است دچار اختلال قرینه نویسی باشد.

 اختلال تن آگاهی

منظور از اختلال تن آگاهی این است که فرد از حس حرکت خود و دانستن اینکه بدن در کجای فضا قرار دارد ناآگاه است. تن آگاهی جهت برنامه ریزی و هماهنگی حرکتی اهمیت دارد و به حرکت در فضا و حرکت در اطراف اشیا یا افراد در محیط کمک می کند.

تن آگاهی کمک کرده که فرد بتواند اعضای بدن خود را بشناسد و موقعیت آن را نسبت به محیط درک نماید. اختلال تن آگاهی ممکن است توانایی نوشتن کودک را تحت تاثیر قرار دهد. به خاطر داشته باشید که اگر اختلال در ادراک فضایی و تن آگاهی حل نشود در بزرگسالی مشکلات بیشتری برای فرد ایجاد می شود.

درمان قرینه نویسی

درمان قرینه نویسی بیشتر تمریناتی است که می توان در خانه انجام داد. فقط در صورتی که بعد از چند جلسه تمرین در خانه به نتیجه مطلوبی دست پیدا نکردید لازم است از کاردرمانی ذهنی یا گفتاردرمانی به منظور ادامه درمان کمک بخواهید. از جمله درمان های قرینه نویسی عبارت است از:

تمارین درکی حرکتی

برخی از تمارین وجود دارند که به بهبود شناخت کودک از خود و محیط اطراف کمک می کنند. مثلا آموزش اندازه ها شامل طول، وزن، ارتفاع و نسبی بودن آن ها کمک خواهد کرد که فرد راحت تر با محیط ارتباط برقرار نماید.

تمرین های وصل کردن اشکال مشابه یا این که روی تخته فلش هایی بکشید و از کودک بخواهید که با اشاره به هر فلش به آن سمت حرکت کند نمونه ای از تمارین درکی حرکتی می باشند.

آموزش دست راست و چپ

آموزش دست چپ و راست در بیشتر موارد به رفع اختلال قرینه نویسی کمک می کند. برای آموزش دست چپ و راست اول باید فقط دست راست را آموزش داد. در ابتدا آنقدر آموزش دست راست را تکرار کنید تا کودک کاملا مسلط شود، بعد خودش به تدریج متوجه می شود دست چپ، کدام طرف است.

تمارینی نظیر دست راست بالا، دست راست روی سر، دست راست کمر، دست راست رو لپ و … کمک می کنند که کودک مفهوم جهت راست را یاد بگیرد. در نظر داشته باشید که تا موقعی که کودک به خوبی دست راست و نحوه نوشتن متن را نیاموخته نباید آموزش اعداد را شروع کرد.

 افزایش تن آگاهی

برای این کار تمرین هایی مثل دست روی پای راست، دست روی شانه، دست روی چشم، دست روی بینی و سایر اعضا توصیه می شود. همچنین می توانید کودکتان را از داخل فضا‌های کوچک رد کرده و هنگام عبور از او بخواهید مواظب برخورد اعضای بدنش با محیط باشد.

به طور مثال می توانید با چند پشتی و بالشت یک تونل بسازید و این تمرین را انجام دهید.

 آزمون فراستیگ

آزمون فراستیگ یک تست ادراک بینایی است که توانایی کودک در تشخیص و درک محیط را تحت سنجش قرار می دهد. آزمون هایی که در این تست قرار دارند منبع بسیار مهمی برای افزایش تن آگاهی و آگاهی کودک از محیط خود هستند.

مثلا در یک بخش از این آزمون میزان هماهنگی چشم و دست از طریق کشیدن خطوط مستقیم، منحنی و زوایا مورد بررسی قرار می گیرد. آموزش مواردی که در این تست وجود دارند به خودی خود کمک خواهد کرد که مهارت های کودک افزایش پیدا کند.

 کمک خواستن از تیم توانبخشی

اگر بعد از چند جلسه تمرین کردن، پیشرفتی در اوضاع کودکتان مشاهده نکردید، بهتر است از تیم توانبخشی شامل کاردرمانگر ذهنی و گفتار درمانگر مشورت بخواهید. تیم توانبخشی با ارزیابی دقیق و ارائه تمرینات درست، بهتر می توانند مشکل قرینه نویسی را حل کنند.

منبع : آرگا