هرس درخت گلابی؛ از انتخاب شاخه ها تا فرم دهی درخت

کدام شاخه های گلابی را حذف کنیم؟

یک باغدار متبحر بایستی بداند کدام شاخه های درختان گلابی را حذف کند تا به باردهی آن ها آسیبی وارد نشود. اگر در این زمینه مبتدی هستید در ادامه با شاخه های درخت گلابی آشنا می شوید.

• شاخه های فرعی که روی آن ها انشعابات کوتاهی هست و میوه روی آن ها تشکیل می شود. (کورسون)
• شاخه های کوتاهی که یک جوانه دارند و میوه روی آن ایجاد می شود. (میخچه). در هرس سعی کنید میخچه ها حفظ شوند و بیشتر باشند. میخچه ها حدود 1-3 سانتی متری هستند.
• وقتی میخچه ها مسن شوند فرم مخروطی پیدا کرده و طولشان حدود 3-10 سانتی متر می شود. (لامبورد) روی لامبورد مجددا میخچه تشکیل می شود.
• شاخه های کوچک و باریک خم شده که به آن ها برندی یا شاخک گفته می شود. شاخک ها 20 سانتی متر طول دارند و در انتهای آن ها جوانه های گل هست. برندی شامل تاجدار و ساده است.
• شاخه هایی که توان رشد زیادی دارند و اجازه رویش میوه را نمی دهند. (ترک یا گورمان)
• جوانه های فعال شده در مجاورت چوب که در شرایط مناسب برگ و جوانه ثانویه تولید می کنند.(شاخه اصلی). شاخه اندام قوی بوده که اغلب در بالای نقطه فشردگی و چین و چروک قرار می گیرند. برای فعال شدن شاخه اصلی باید چند میلی متر بالاتر از محل اتصال جوانه هرس شود.
• بعد از جدا شدن میوه از درخت، محل اتصال آن متورم و گوشتی می شود و روی آن برندی یا لامبورد ایجاد می شود.(بورس) این اندام برای درخت مهم بوده و باید حفظ شود.

برای تبدیل کورسون به اندام بارده در سال اول سه جوانه خواب روی شاخه نگه دارید و از بالای جوانه، شاخه را ببرید. در سال دوم از شاخه ای که در ادامه شاخه سال قبل رشد کرده یک جوانه نگه دارید و بقیه را ببرید.

در سال سوم جهت فعال سازی میخچه های سال قبل، شاخه را از بالای میخچه بیرونی قطع کرده تا از این به بعد میخچه فعال شود.

انواع هرس درختان گلابی

انواع هرس درختان گلابی عبارت است از:

هرس سال اول

در سال اول کاشت درختان گلابی، روی یک شاخه بلند در فصل زمستان سه جوانه را انتخاب کرده و شاخه را از بالای جوانه سوم ببرید.

هرس سال دوم

در سال دوم روی شاخه، پایین ترین جوانه به میخچه تبدیل می شود. دومین جوانه، شاخه کوتاه یا کورسون می باشد. جوانه سوم به شاخه تبدیل می شود. روی شاخه دو جوانه نگه دارید و از بالای جوانه دوم شاخه را برش دهید.

هرس سال سوم

میخچه سال قبل در سال سوم به لامبورد تبدیل می شود. کورسون هم به کورسون تاجدار تبدیل می شود. شاخه ای که از جوانه انتهایی روییده را از بالای کورسون ببرید. لامبورد و کورسون از همین سال بارده می شوند.

هرس سال چهارم

کورسونی که در سال سوم بار داده را از پاشنه و از کنار لامبورد برش دهید. به این ترتیب روی بورس سال قبل میخچه و لامبورد فعال می شود.

هرس سال پنجم به بعد

از سال پنجم به بعد فرم کلی درختان گلابی ایجاد شده است. از این سال به بعد، تنها شاخه های اضافی و پاجوش و اندام های بیمار حذف می شود تا انرژی تولیدی توسط ریشه در دیگر بافت های درخت پخش شود. هرس باردهی در فصل زمستان روی درختان از سال پنجم به بعد صورت می گیرد.

زمان مناسب هرس درختان گلابی

درختان گلابی معمولا در تمام فصول قابل هرس هستند ولی غالبا درخت گلابی در نواحی فاقد زمستان های سخت در پاییز و در دیگر نواحی در فصل زمستان مورد هرس قرار می گیرد. ضمنا بعد از هرس درختان به منظور جلوگیری از تجمع آفات و بیماری ها، روی محل برش، چسب مخصوص باغبانی زده شود.

هرس زمستانه

هرس زمستانه یکی از رایج ترین روش ها برای بهبود سلامت درختان میوه محسوب می شود. این نوع هرس از اواخر زمستان قبل از شروع فصل رشد جدید صورت می گیرد. در این زمان حرکت شیره درخت کم بوده از این رو احتمال آسیب کاهش می یابد.

هرس زمستان به منظور حذف شاخه های آسیب دیده، بیمار و مرده صورت می گیرد. در ضمن شاخه هایی که ضعیف هستند و رشد اضافی دارند چون انرژی درخت را هدر می دهند باید حذف شوند. هرس زمستانه سبب بهبود شکل درخت و تحریک رشد شاخه های جدید و سالم می شود.

البته باید دقت کرد که هرس بیش از حد موجب کاهش باردهی درخت در سال رویشی جدید می شود.

هرس اوایل بهار

این هرس معمولا قبل از شروع رویش جدید درختان جهت بهبود سلامت و فرم درخت صورت می گیرد. در این زمان، درخت هنوز به مرحله رشد فعال وارد نشده و حرکت شیره درخت کم است که سبب می شود آسیب به درختان کمتر وارد شود.

هرس اوایل بهار برای حذف شاخه های خشک، آسیب دیده و بیمار انجام می شود. ضمنا اگر شاخه هایی رشد غیر ضروری دارند یا در معرض نور کافی نیستند یا از رسیدن نور به دیگر بخش های درخت جلوگیری می کنند، حذف می شوند.

هرس تابستانه

باید اشاره کرد هرس تابستانه یا هرس سبز درختان گلابی می تواند مکمل هرس زمستانه باشد. با این هرس باردهی درخت تنظیم شده و برای درختان پاکوتاه لازم است. هرس تابستانه از آغاز فصل رویش شروع شده و تا پایان فصل رویش ادامه دارد.

مراحل هرس تابستانه به این صورت است که در شروع فصل رشد؛ جوانه های انتهایی که بین 5 تا 8 سانتی متر طول دارند را به نسبت یک دوم و یا یک سوم حذف کرده و جوانه های جانبی و شاخه های ثانویه را که از محور جوانه های برگ رشد کرده از برگ سوم یا چهارم ببرید.

به خاطر داشته باشید که کار هرس را زمانی آغاز کنید که قطر شاخه به اندازه یک مداد شده باشد. هرس تابستانه معمولا از اواسط ماه خرداد شروع می شود و به درخت کمک می‌ کند تا انرژی اش را بر روی شاخه‌ های مفید و میوه‌ دهنده متمرکز نموده و از رشد بیش از حد آن جلوگیری می کند.