دسته ها
چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵

نگاهی به آب انبارهای نایین با قدمت طولانی

  • مهتاب علی پناه
  • ۳۱ خرداد ۱۴۰۵
  • ۰

نایین شهری کهن در دل استان اصفهان است، جایی که تاریخ چند هزار ساله اش همچون رشته ای از روایت های باستانی، در کوچه پس کوچه هایش جریان دارد و دارای آب انبارهای زیادی است، که در این مقاله شما را با این آب انبارها بیشتر آشنا می کنیم.

این شهر که در میانه دشت گسترده کویر جای گرفته است، مجموعه ای از آثار ارزشمند تاریخی را در خود حفظ کرده است. از دژها و خانه های کهن گرفته تا مساجد، حمام ها و آب انبار هایی که در سراسر نایین پراکنده اند و هر یک بخشی از هویت این شهر را شکل داده اند. تعداد فراوان آب انبارهای نایین آن چنان چشمگیر است که کمتر شهری در ایران را می توان از این نظر با آن مقایسه کرد. همین موضوع مناسبی است تا در این مقاله به معرفی مهم ترین آب انبار های این شهر بپردازیم.

معرفی آب انبارهای نایین

معرفی آب انبارهای نایین شهر

قرار گرفتن نایین در اقلیمی خشک و کم آب و شوری آب قنات های منطقه باعث شده بود مردم گذشته راهی مطمئن برای ذخیره آب بیابند. نتیجه این نیاز، ساخت آب انبار هایی بود که بیشتر آن ها از دوره صفویه به بعد بر جای مانده اند. تقریباً در بیشتر محله های نایین، می توان بنایی گنبد دار یافت که نشانی از یک آب انبار قدیمی است. ساختار کلی آب انبار های نایین شباهت زیادی به هم دارد: مخزن، بادگیر و پاشیر سه بخش اصلی این بنا ها هستند و اختلاف آن ها بیشتر در تعداد پاشیر ها یا گستردگی مخزن دیده می شود. جالب اینکه شمار آب انبار های این شهر از پنجاه مورد فراتر می رود و به عنوان یکی از مکان های دیدنی نایین محسوب می شود که در مقاله قبلی به معرفی آب انبار شش بادگیر و آب انبار سنتی کیش پرداختیم.

آب انبار معصوم خانی

از معروف ترین آب انبار های نایین باید به آب انبار معصوم خانی اشاره کرد، بنایی شاخص در محله چهل دختران است. این آب انبار که مخزن استوانه ای بزرگی با قطر 18 متر و عمق 12 متر دارد، دارای 64 پله است و در سال 1322 با حمایت مالی حاج میرزا محمد علی خانی معصومی تکمیل شد. این اثر در سال 1383 در فهرست آثار ملی ثبت شده است. گنبد عظیم آن که از خشت خام ساخته شده، در سال 1367 فرو ریخت اما با تلاش مردم نایین دوباره برپا شد.

آب انبار ابوالحسن

یکی دیگر از بنا های تاریخی محله چهل دختران، آب انبار ابوالحسن است، اثری که از آن به عنوان اولین آب انبار ساخته شده در نایین یاد می شود. راه پله این آب انبار به سمت بازارچه نو هدایت می شود. هرچند آجر های بسیار کهنه بنا قدمت آن را تایید می کنند، ولی زمان ساخت و سازنده آن نا شناخته است.

آب انبار در شهر نایین

آب انبار مصلی

در گوشه ای از باغ مصلی، باغی تاریخی که آرامگاه خاندان پیرنیا نیز در آن قرار دارد  آب انباری دیدنی به چشم می خورد. آب انبار مصلی دارای دو ورودی است، یکی در داخل باغ و دیگری بیرون آن می باشد. این بنا در سال 1316 قمری توسط اویس میرزا احتشام الدوله ساخته شد و مخزن آن به شکل مکعب مستطیل با سقفی تخت است. وجود دو بادگیر بر فراز آن از ویژگی های شاخص این آب انبار به شمار می رود.

آب انبار تگو

آب انبار تگو در محله تاریخی چهل دختران جای گرفته است و از نظر ابعاد، کوچک ترین آب انبار در بافت قدیمی نایین محسوب می شود. این ویژگی باعث شده این سازه در مطالعات معماری و مردم شناسی منطقه، نمونه ای قابل توجه از شیوه تامین آب در مقیاس های کوچک محلی باشد.

آب انبار سکان

آب انبار سکان در محله کهن باب المسجد نایین قرار دارد و با بیش از سه قرن قدمت، یکی از قدیمی ترین آب انبارهای شناخته شده این شهر محسوب می شود. در جریان تغییرات شهری و به ویژه ساخت خیابان مسجد جامع، بخشی از پله های دسترسی آب انبار تخریب شده است. همچنین، خزینه این آب انبار در یکی از خانه های مجاور آن قرار دارد که نشان دهنده پیوند نزدیک آن با ساختار مسکونی محله است.

آب انبار نایین

آب انبار نوگاباد

آب انبار نوگاباد نیز از جمله آب انبار های کوچک اما مهم شهر نایین است که در مجاورت مسجد خواجه قرار گرفته است. وجود دو بادگیر بلند بر فراز آن، این سازه را از نظر شیوه تهویه و خنک سازی آب متمایز می کند. در سال های اخیر، این آب انبار توسط اداره میراث فرهنگی مرمت شده و بخش های مختلف آن مورد بازسازی قرار گرفته است تا کارکرد تاریخی و ارزش معماری آن حفظ شود.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *