شهر گچساران که در گذشته با نام دوگنبدان شناخته می شد، در بخش جنوب غربی استان کهگیلویه و بویراحمد قرار گرفته و امروزه به عنوان مرکز شهرستان گچساران، یکی از مهم ترین کانون های جمعیتی، اقتصادی و فرهنگی این استان به شمار می آید که شهر گچساران از دیدنی های زیادی برخوردار است.

معرفی شهر گچساران و دیدنی های آن
این شهر به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود، دروازه ارتباطی استان کهگیلویه و بویراحمد با استان های خوزستان، فارس و بوشهر محسوب می شود و همین موضوع، نقش آن را در تحولات منطقه ای پررنگ تر کرده است و به عنوان یکی از دیدنی های کهگیلویه و بویر احمد می باشد.
مردم گچساران عمدتا از اقوام لر هستند و به گویش لری جنوبی سخن می گویند. این گویش اگرچه از خانواده زبان های لری به شمار می رود، اما از نظر واژگان، تلفظ و آهنگ گفتار، تفاوت هایی آشکار با لری بختیاری و لری فیلی استان لرستان دارد. این تنوع زبانی، بخشی از هویت فرهنگی مردم گچساران را شکل می دهد و در آداب، رسوم، موسیقی محلی و ادبیات شفاهی منطقه بازتاب یافته است.
گچساران همچنین به واسطه وجود میدان های بزرگ نفتی، جایگاه ویژه ای در تاریخ معاصر ایران دارد. منطقه نفتی گچساران از قدیمی ترین و شناخته شده ترین نواحی صنعت نفت کشور است و نقش موثری در توسعه اقتصادی منطقه و حتی در سطح ملی ایفا کرده است. حضور صنعت نفت، باعث شکل گیری زیرساخت های شهری، افزایش جمعیت و گسترش خدمات در این شهر شده است.
پیشینه نام و تاریخ شهر
اطلاعات دقیق و مستندی درباره چگونگی نام گذاری شهر دوگنبدان در دست نیست، اما بر اساس یافته های باستان شناسی و دیدگاه پژوهشگران، در گذشته های دور دو بنای گنبدی شکل در بخش های شرقی و غربی این منطقه وجود داشته که بقایای آن ها هنوز هم قابل مشاهده است. به نظر می رسد نام دوگنبدان برگرفته از همین دو سازه تاریخی باشد که در ذهن ساکنان اولیه منطقه نقش بسته و به مرور زمان به نام رسمی این ناحیه تبدیل شده است.
جاذبه های گردشگری و تاریخی گچساران
وجود آثار تاریخی متعدد در اطراف گچساران نشان می دهد که این منطقه در دوره های مختلف تاریخی، به ویژه در دوران ساسانی و اسلامی، از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و مسیر عبور و مرور و ارتباطی مهمی محسوب می شده است و همچنین، این شهر از دیدنی های مذهبی و تفریحی نیز برخوردار است :
پل تاریخی خیری و محمدخان
در مسیر ارتباطی گچساران به دهدشت و در حدود ۵۰ کیلومتری شمال غرب این شهر، یکی از باشکوه ترین آثار تاریخی منطقه قرار دارد که با نام پل خیری و محمدخان شناخته می شود. این پل که بر روی رودخانه خیرآباد ساخته شده، در سوم اسفندماه سال ۱۳۷۷ با شماره ثبت ۲۲۰۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بر اساس شواهد موجود، این پل در دوره اسلامی و احتمالا بر روی بقایای پلی قدیمی تر از دوره ساسانی بنا شده است. پل خیری و محمدخان دارای طولی در حدود ۱۳۰ متر و هفت دهانه بزرگ است و بخش قابل توجهی از آن در سمت غرب رودخانه و در محدوده استان خوزستان قرار دارد. نزدیکی این پل به چهارطاقی خیرآباد، اهمیت تاریخی و راهبردی آن را دوچندان می کند.
گنبد تاریخی لیشتر
گنبد لیشتر یکی دیگر از یادگارهای ارزشمند تاریخی گچساران است که در منطقه لیشتر و در فاصله ای حدود ۲۰ کیلومتری از شهر واقع شده است. این بنا متعلق به دوران سلجوقی است و از نظر معماری و شیوه ساخت، نمونه ای شاخص از هنر آن دوره به شمار می آید.
فرم بالایی گنبد که شباهتی به کلاه خودهای جنگی دارد، نه تنها جلوه ای خاص به بنا بخشیده است، بلکه باعث مقاومت بیشتر آن در برابر بادهای شدید منطقه شده است. چینش دقیق سنگ ها و مهندسی هوشمندانه سازه، سبب شده تا گنبد لیشتر پس از قرن ها همچنان پابرجا باقی بماند.

چهارطاقی خیرآباد
در حدود ۵۰ کیلومتری گچساران، بنایی باستانی از دوره ساسانی دیده می شود که به چهارطاقی خیرآباد شهرت دارد. این سازه در نزدیکی روستای ده ناصر واقع شده و نمونه ای برجسته از معماری اصیل ایرانی پیش از اسلام است. این اثر تاریخی بخشی از شکوه تمدن ایران باستان را به نمایش می گذارد.
امامزاده بی بی حکیمه خاتون (س)
یکی از شناخته شده ترین زیارتگاه های جنوب کشور، مرقد مطهر امامزاده بی بی حکیمه خاتون (س) است که در فاصله ۸۱ کیلومتری جنوب گچساران قرار دارد. این بانوی بزرگوار، دختر بلافصل امام موسی بن جعفر (ع) بوده و آرامگاه ایشان در دل تنگه ای کوهستانی و صعب العبور ساخته شده است.
فضای زیارتگاه حالتی نیمه طبیعی دارد و سقف آن از سنگ طبیعی کوه شکل گرفته است. آرامگاه بی بی حکیمه (س) اندکی به سمت شمال متمایل است و در کنار آن، قبری دیگر قرار دارد که بنا بر روایات محلی، متعلق به گل گل خاتون خدمتکار وفادار ایشان است.
منطقه حفاظت شده کوه خامین
کوه خامین در شرق گچساران و در فاصله ۳۰ کیلومتری از این شهر قرار گرفته است و از سال ۱۳۷۸ به عنوان منطقه حفاظت شده شناخته می شود. این ناحیه دارای گونه های گیاهی و جانوری متنوعی است و آب و هوای آن نیمه مرطوب و کوهستانی می باشد.

روستای تاریخی مارین
روستای مارین در شمال گچساران و در فاصله ۳۶ کیلومتری این شهر واقع شده است و یکی از دیدنی های گچساران است، خانه های روستا اغلب رو به جنوب ساخته شده اند و در ساخت آن ها از مصالح بومی مانند سنگ، خشت، گل، آجر و چوب استفاده شده است. کوچه های نسبتا عریض و خانه باغ های سرسبز، جلوه ای چشم نواز به فضای روستا بخشیده اند.
روستای دیل
روستای دیل در ۲۷ کیلومتری شمال غرب گچساران قرار دارد و به دلیل آب و هوای مرطوب و طبیعت سرسبز، یکی از مقاصد محبوب گردشگری منطقه محسوب می شود. این روستا دارای آثار تاریخی متعددی از جمله تنگ آسیاب، تکیه قدیمی و قلعه برج است.
آبشار گنچ بنار
آبشار گنچ بنار در فاصله ۷ کیلومتری شمال گچساران قرار دارد و حدود ۳۰ متر ارتفاع دارد. این آبشار از دامنه های کوه خائیز سرچشمه می گیرد و به دلیل آب و هوای خنک، به ویژه در فصل تابستان، گردشگران زیادی را به خود جذب می کند.

آبشار کیوان لیشتر
از دیگر دیدنی های گچساران در منطقه لیشتر و در نزدیکی روستای هفت چشمه، آبشار کیوان لیشتر از هفت آبشار کوچک تشکیل شده است. این آبشار در محل اتصال دو رودخانه شکل گرفته است و حوضچه های طبیعی ایجاد شده در مسیر آن، زیبایی چشمگیری به منطقه داده اند.
منبع : آرگا





















