مراحل مزایده ملک، یکی از فرآیندهای حقوقی و رسمی است که با هدف فروش قانونی یک ملک، تحت نظارت مراجع قضایی، ادارات ثبت اسناد یا بانک ها انجام می شود. مزایده هنگامی رخ می دهد که متعهد یا مالک بنا به دلایلی همچون مهریه، بدهی، احکام قضایی یا معقوات بانکی، از پرداخت تعهدات خود ناتوان شود و در نتیجه، ملک او برای وصول مطابات در مسیر فروش اجباری قرار گیرد. این پروسه دارای مراحل دقیق، مشخص و بر اساس قوانین آیین دادرسی مدنی و مقررات سازمان ثبت انجام می شود. در این مطلب در مورد مراحل مزایده ملک توضیح خواهیم داد.
بررسی مراحل مزایده ملک
مزایده ملک یکی از فرآیندهای قانونی و رسمی است که با هدف فروش یک ملک تحت نظارت مراجع قانونی مثل دادگستری، اجرای ثبت یا نهادهای مالی برگزار می شود. این پروسه هنگامی انجام می گیرد که مالک ملک به دلیل چک برگشتی، عدم بازپرداخت وام، بدهی، مهریه یا محکومیت مالی قادر به پرداخت تعهدات خود نباشد. در این شرایط، قانون گذار برای حفظ حقوق طلبکار و در عین حال جلوگیری از تضییع حق مالک، شیوه ای شفاف و دقیق را پیش بینی کرده است تا از طریق مزایده، ملک را به بالانرین قیمت ممکن بفروشد و از محل وجه حاصل، بدهی ها پرداخت شود. مزایده ملک از جمله فرآیندهایی است که باید دقیق و مطابق قانون انجام گیرد. کوچک ترین بی نظمی یا تخلف در اجرای آن می تواند باعث ابطال مزایده و بروز مشکلات حقوقی شود. در ادامه به بررسی مراحل مزایده ملک می پردازیم.
مرحله اول: صدور دستور اجرای حکم یا مزایده
اولین مرحله در مزایده ملک، صدور دستور اجرای حکم است. این گام هنگامی شروع می شود که طلبکار بعد از صدور حکم قطعی دادگاه یا استناد به سند رسمی لازم الاجرا، از مقام صالح تقاضای اجرای حکم کند. مرجع الاجرا بعد از بررسی اسناد و اطمینان از صحت درخواست، دستور توقیف اموال محکوم علیه یا بدهکار را صادر می کند. در مزایده های ثبتی یا بانکی، این دستور از سوی رئیس اداره ثبت یا واحد اجرای اسناد رسمی صادر می شود.
مرحله دوم: شناسایی و توقیف ملک
بعد از صدور دستور اجرا، ملک بدهکار باید شناسایی و سپس توقیف شود. مأمور اجرا با مراجعه به اداره ثبت اسناد محل وقوع ملک، مشخصات کامل ملک، شماره پلاک ثبتی، حدود اربعه و وضعیت مالکیت را استعلام می کند. اگر ملک در مالکیت بدهکار باشد، دستور توقیف صادر و در دفتر املاک ثبت می شود. بعد از توقیف، هیچ گونه نقل و انتقال، رهن، اجاره یا معامله ای در مورد ملک تا زمان تعیین تکلیف قانونی مجاز نیست.

مرحله سوم: ارزیابی ملک توسط کارشناس رسمی دادگستری
برای تعیین ارزش واقعی ملک، کارشناس رسمی دادگستری در رشته مربوط (املاک یا ارزیابی دارایی های غیر منقول) تعیین می شود. او با بازدید از ملک، بررسی موقعیت، کاربری، سال ساخت، متراژ، بدهی ها، وضعیت سند و قیمت پایه ملک را مشخص می کند. گزارش کارشناسی باید دقیق، مستند و قابل دفاع باشد، زیرا تمام مراحل بعدی بر اساس همین ارزش پایه صورت می گیرد. در صورت اعتراض یکی از طرفین، کارشناس دیگری تعیین می شود تا به طور مجدد ارزیابی کند.
مرحله چهارم: ابلاغ نتیجه کارشناس به طرفین
بعد از تنظیم گزارش کارشناسی، نتیجه آن باید به طرفین پرونده، یعنی بدهکار و طلبکار ابلاغ شود. این ابلاغ معمولا از طریق سامانه ثنا یا ابلاغ حضوری صورت می گیرد. هر یک از طرفین این حق را دارند ظرف مدت معین نسبت به نتیجه کارشناسی اعتراض کنند. اگر اعتراض لحاظ نشود، گزارش کارشناسی قطعی انجام می گیرد.
مرحله پنجم: تهیه و انتشار آگهی مزایده
بعد از قطعی شدن قیمت پایه، مرجع اجرا این وظیفه را دارد آگهی رسمی مزایده را منتشر کند. در این آگهی مشخصات کامل ملک، نوع کاربر، موقعیت مکانی، مساحت، پلاک ثبتی، قیمت پایه، تاریخ و ساعت مزایده، محل برگزاری و میزان سپرده شرکت در مزایده قید می شود. آگهی باید حداقل پنج روز پیش از برگزاری مزایده در روزنامه رسمی کثیر الانتشار چاپ شود و همزمان در تابلو اعلانات اداره اجرا نصب گردد تا مردم بتوانند مطلع شوند.
مرحله ششم: بازدید از ملک قبل از مزایده
قانون به متقاضیان این اجازه را داده است که قبل از برگزاری مزایده، از ملک مورد نظر خود بازدید کنند تا با شرایط و موقعیت آن آشنا شوند. این بازدید معمولا با هماهنگی مأمور اجرا انجام می شود. هدف از این مرحله، افزایش شفافیت و جلوگیری از خریدهای غیر آگاهانه است.
مرحله هفتم: ثبت نام و واریز سپرده شرکت در مزایده
همه افراد حقیقی یا حقوقی که قصد شرکت در مزایده را دارند باید قبل از روز مزایده، فرم شرکت را تکمیل و مبلغی معادل ده درصد قیمت پایه را به عنوان سپرده شرکت در مزایده واریز کنند. این مبلغ به عنوان تضمین حضور است و در صورت برنده نشدن کامل بازگردانده می شود. اگر شرکت کننده برنده شود، اما از پرداخت مبلغ نهایی خودداری کند، این سپرده به نفع دولت ضبط خواهد شد.
مرحله هشتم: برگزاری جلسه مزایده
در روز تعیین شده، جلسه مزایده در محل اداره برگزار می شود. جلسه به طور علنی و با حضور نماینده مرجع برگزار کننده، مأمور اجرا، کارشناس و شرکت کنندگان تشکیل می گردد. قیمت از مبلغ پایه شروع می شود و هر یک از شرکت کنندگان می توانند قیمت بالاتری پیشنهاد دهند. پیشنهادها تا زمانی ادامه پیدا می کند که بالاترین مبلغ بدون رقیب باقی بماند. فردی که بالاترین قیمت را پیشنهاد دهد برنده مزایده اعلام می شود.

مرحله نهم: تنظیم صورت جلسه مزایده
بلافاصله بعد از پایان مزایده، مأمور اجرا صورت جلسه ای رسمی تنظیم می کند که در آن مشخصات کامل ملک، اطلاعات برنده، مبلغ نهایی فروش، میزان سپرده و شرایط پرداخت درج می شود. این صورت جلسه به امضای مأمور اجرا، برنده و در صورت حضور، مالک ملک می رسد. سپس در پرونده بایگانی و نسخه ای از آن به برنده تحویل داده می شود.
مرحله دهم: پرداخت وجه نهایی معامله
برنده مزایده وظیفه دارد مابقی مبلغ پیشنهادی خود را ظرف مهلت تعیین شده پرداخت کند. این مبلغ باید به حساب معرفی شده از سوی مرجع اجر واریز شود. در صورت تأخیر یا امتناع، مزایده باطل و سپرده ضبط خواهد شد.
مرحله یازدهم: بررسی و تأیید صحت مزایده
بعد از پرداخت وجه کامل، مقام صالح یعنی قاضی اجرای احکام یا رئیس اداره ثبت، صحت تمامی مراحل مزایده را بررسی می کند. در صورت اطمینان از رعایت کامل قوانین، دستور تأیید مزایده صادر می شود. بدون تأیید این مقام، مزایده فاقد اعتبار قانونی خواهد بود.
مرحله دوازدهم: تنظیم و امضای سند انتقال رسمی
بعد از تأیید مزایده، دستور تنظیم سند رسمی انتقال ملک صادر می شود. در این مرحله، خریدار جدید و نماینده مرجع اجرا به دفترخانه اسناد رسمی معرفی می شوند. اگر مالک قبلی از حضور و امضای سند خودداری کند، نماینده اجرا به جای او امضا می کند. سپس مالکیت ملک به طور رسمی به خریدار منتقل می شود.
مرحله سیزدهم: تحویل و تخلیه ملک
در صورتی که ملک در تصرف مالک سابق یا مستأجر باشد، مأمور اجرا با گرفتن حکم تخلیه، ملک را به طور رسمی از تصرف خارج کرده و به خریدار جدید تحویل داده می شود. در صورت مقاومت، نیروی انتظامی در اجرای دستور همکاری می کند. این مرحله پایان تصرف مالک سابق و شروع مالکیت عملی خریدار است.

مرحله چهاردهم: تقسیم وجه حاصل از فروش
مبلغ حاصل از فروش ملک در حساب مرجع اجرا نگهداری می شود. سپس با توجه به اولویت های قانونی، بدهی طلبکاران از محل این مبلغ تسویه می شوند. در صورتی که بعد از پرداخت بدهی ها و هزینه ها وجهی باقی بماند، مازاد آن به مالک قبلی بازگردانده می شود.
مرحله پانزدهم: بایگانی پرونده و ثبت نهایی در دفتر املاک
پرونده مزایده با تمام مستندات شامل دستور اجرا، گزارش کارشناسی، صورت جلسات، آگهی ها، رسید پرداخت، تأییدیه فروش و سند انتقال بایگانی می شود. همزمان اداره ثبت، مشخصات مالک جدید را در دفتر املاک وارد کرده و انتقال مالکیت را نهایی می کند. سپس، خریدار به طور قانونی و قطعی مالک ملک شناخته می شود.
امیدواریم مطالب این مقاله برای شما مفید بوده باشد، در پایان به شما پیشنهاد می کنیم مقالات صلح عمری و تفاوت شکایت کیفری و حقوقی را نیز مطالعه فرمایید.
منبع : آرگا





















