دسته ها
چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵

بررسی مفهوم خودانگاره، شناخت تصویری که از خود داریم

  • شقایق ایران دوست
  • ۹ شهریور ۱۴۰۴
  • ۰

اهمیت مفهوم خودانگاره بسیار زیاد است و اگر می خواهید در این زمینه اطلاعاتی را بدست آورید بهتر است این مطلب را از دست ندهید زیرا اطلاعاتی برای تان بیان می شود که می تواند مفید و سودمند باشد.

خودانگاره در انگلیسی به self image مشهور می باشد و در روانشناسی به نوعی تصویر ذهنی و احساسی گفته خواهد شد که فرد از خودش دارد. بنابراین می توان گفت که این تصویر شامل انواعی از باور ها، احساسات و تصوراتی است که فرد در مورد توانایی ها و جایگاه ارزش خود در جهان دارد. در ادامه اطلاعات بیش تری در این زمینه در اختیار شما قرار می دهیم تا بتوانید با مفهوم خودانگاره در روانشناسی بیش تر آشنا گردید.

مفهوم خودانگاره و تاثیر آن بر زندگی و تصمیم‌گیری

خود انگار یا همان خودپنداره نوعی تصویر ذهنی می باشد که فرد از خودش دارد و ممکن است شما تاکنون نیز با این سوال که چه کسی هستید در زندگی خود روبرو شده باشید و باید در نظر داشته باشید که تصویر ذهنی شما از خودتان همان خودانگاره می باشد. معمولا تصویری که فرد از خودش دارد به چند روش رشد خواهد کرد اما به صورت باید در نظر داشته باشید که تمامی این تصاویر از تعاملات شما با افراد مهم زندگی تان شکل خواهد گرفت و تاثیرات بسیار زیادی این افراد بر زندگی شما خواهند داشت. 

   مبانی خود پنداره  

خودانگاره درک شما از رفتار و توانایی ها و ویژگی هایی است که دارید و آن ها را به صورت منحصر به فرد می شناسید‌ برای مثال ممکن است شما خودتان را فردی مناسب و مهربان معرفی کنید و یا فردی معرفی کنید که بسیار مناسب با دوستی با دیگران هستید و تمامی این ها بخشی از خودانگاره کلی است که در مورد خودتان دارید.

معمولا خودانگاره زمانی که سن شما کم تر است و حال کشف و شناخت هویتتان هستید انعطاف پذیری بیش تری دارد و زمانی که سن شما بالا تر می رود و به هویت یکپارچه و منسجم دست پیدا می کنید انعطاف پذیری آن کم تر خواهد شد و این تصاویر ذهنی دقیق تر و سازمان یافته تر خواهند شد.

نظر راجرز درمورد خود انگاره 

راجرز یکی از روانشناسان مطرح آمریکایی می باشد و نظریه پرداز معروف است که در مورد شخصیت نظریه هایی را بیان کرده است وی همچنین بیان کرده است که تصویری که یک فرد از فرد دیگر دارد به همراه اعمالش که با شخصیت آن ها ترکیب شده باشد یک حلقه بازخوردی از تصویر آن فرد ایجاد خواهد کرد که همان خودانگاره است.

خود پنداره در نوجوانی

وی همچنین اعتقاد داشت که شخصیت هر فرد با میل به شکوفایی آن فرد هدایت خواهد شد و این شرایط زمانی که فرد به بالا ترین پتانسیل برسد آشکار خواهد شد. به عقیده این فرد خود پنداره و عزت نفس و خود ایده آل هر فرد همپوشانی و اشتراکات بسیار زیادی با یکدیگر دارند. بنابراین نحوه پرورش شخصیت و خود پنداره هر فرد و خودانگاره آن متفاوت خواهد بود که همین مورد می تواند دلیلی بر منحصر به فرد بودن هر فرد گردد.

بر اساس نظریه راجرز خود ایده آل فرد همان خودی است که فرد دوست دارد شبیه آن باشد ولی هنوز تا رسیدن به خود ایده آل فاصله بسیار زیادی وجود دارد. تصور درست از خود زمانی رخ می دهد که فرد را با همان ویژگی هایی که دارد می بیند و همان ویژگی ها را برای معرفی خود بیان می کند. خودباوری همان میزانی است که هر فرد خودش را دوست دارد و می پذیرد و یا برای خود ارزش قائل خواهد شد. بنابراین می توان گفت که عزت نفس یا خودباوری می تواند تحت تاثیر عوامل بسیار زیادی مانند نگرش دیگران نسبت به شما تفکرات دیگران نسبت به شما و یا نقش شما در جامعه باشد.

نظریه حفظ خود انگاره

حفظ خودانگاره معمولاً بعد از رسیدن به بزرگسالی اتفاق می افتد اما بر اساس تجربیاتی که هر فرد می تواند آن ها را داشته باشد ممکن است این خود انگار نیز تغییراتی را شامل گردد. نظریه حفظ خود پنداره بیان می کند که برای رشد دادن این موضوع نیاز است تا شما حرکت کنید و اینکه فقط بنشینید و منتظر بمانید باعث رشد و پرورش خود پنداره تان نخواهد شد و در هر سنی که باشید می توانید نقش فعالی در رشد این خود انگاره ها ایفا نمایید.  به صورت کلی برای حفظ خود پنداره نیاز است تا یک سری کار ها را انجام دهید و این کار ها عبارت اند از : 

  • ارزیابی خود
  • انجام اقداماتی برای نزدیک شدن به خود ایده آل
  • مقایسه کردن خود واقعی با خود ایده آل 
  • سازگاری یا ناسازگاری 

مفهوم خودانگاره

باید در نظر بگیرید که خودانگاره یا خود پنداره همیشه با واقعیت هایی که وجود دارد منطبق نخواهد بود و زمانی که شما خودانگاره که از خود دارید با واقعیت تطبیق داشته باشد نشان دهنده این است که شما سازگار هستید ولی زمانی که بین تصویری که با چیزی که در واقعیت وجود دارد تفاوت های زیادی وجود داشته باشد نشان دهنده این است که شما با خود ایده آلتان هماهنگ نشده اید و این موضوعات می تواند بر عزت نفس شما تاثیرات منفی بگذارد.

راجرز بر این باور بود که این ناسازگاری ها می تواند ریشه هایی در کودکی داشته باشد و زمانی که پدر و مادر خود را فقط در شرایط محدودی به کودک می دهند ناسازگاری در کودکان افزایش پیدا می کند. همچنین باید در نظر داشته باشید که در این شرایط کودک معمولاً ساز و کار دفاعی را در بر می گیرد و این احساس باعث می شود تا بر این باور باشد که شایستگی عشق و محبت را ندارد. همچنین اگر والدین به صورت بی قید و شرط به فرزند خود عشق بورزند باعث تقویت سازگاری در آن ها خواهد شد و کودکانی که چنین عشق را تجربه کنند دیگر نیازی ندارند که از خود ایده آل خود دور باشند و خود را همانطور که هستند دوست خواهند داشت.

ویژگی های کلی خود انگاره 

خود انگار دارای ویژگی های کلی می باشد که عبارت اند از :

  • تغییر در طی زمان
  • تحت تاثیر قرار گرفتن سایر افراد
  • متغیر بودن طیف مثبت تا منفی آن
  • دارا بودن ابعاد احساسی، فکری و عملی

مفهوم خودانگاره

ابعاد خود انگاره 

خود انگار دارای ابعاد مختلفی می باشد و برخی از ابعاد آن که در همه زمینه ها می تواند اشتراکاتی را داشته باشد عبارت است از :

  • خودباوری
  • عزت نفس
  • خود ایده آلی
  • ویژگی های شخصیتی
  • هویت اجتماعی

شکل گیری خود انگاره در زندگی 

با در نظر داشته باشید که خودانگاره در طی عمر توسعه پیدا می کند و می توان گفت زنده و پویا است اما در سال های اولیه زندگی این تغییرات بیش تر خواهد بود.

خود انگار در دوران کودکی 

جالب است بدانید که در دوره کودکی سه مرحله کلی برای توسعه خود پندار وجود دارد و می توان گفت که مرحله اول آن از تولد تا دو سالگی می باشد. در این زمان نوزادان به روابط عاطفی که سازگار هستند نیاز پیدا می کنند تا بتوانند حس مثبتی از خود را پرورش بدهند. همچنین نوزادان ترجیح می دهند که این احساسات با سایر احساسات ذاتی خودشان هماهنگ شود. باید بدانید که کودکان نوپا با محدودیت های ملایم احساس امنیت می کنند. بنابراین در دو سالگی که مهارت زبان توسعه پیدا می کند کودکان حس من بودن را تجربه می کنند که این مورد می تواند از اولین تغییرات خود انگاره باشد. 

نحوه شکل گیری خودانگاره

مرحله دوم تغییرات خودانگاره در دوران کودکی بین ۳ تا چهار سالگی می باشد و کودک در این زمان خود را فردی منحصر به فرد می بیند که تصوراتش از خودش بیش تر به صورت توصیفی می باشد تا قضاوت گر و در نهایت کودکانی که پیش از پیش مستقل شده اند کنجکاو هستند که ببینند چه کار هایی را می توانند به تنهایی انجام دهند. 

مرحله سوم تغییرات بین ۵ تا شش سالگی می باشد و در این زمان خودانگاره در درون کودکان شکل می گیرد. در واقع آن ها در حال عبور از مرحله من به مرحله ما می باشند و نیاز دارند تا در گروه های بزرگ تری قرار بگیرند تا نیاز ها و خواسته های خود را ابراز کرده و آن ها را تامین نمایند. همچنین کودکان ۵ یا ۶ ساله از زبان های پیشرفته تری برای تعریف خود استفاده می کنند.

خود انگاره در سنین مدرسه 

در دوران میانه یا همان سن مدرسه که بین ۷ تا ۱۱ سالگی می باشد کودکان می توانند احساس اجتماعی خود را تقویت کرده و خواهند فهمید که چگونه می توانند با دیگران ارتباط برقرار کنند و این ارتباط با سایر نیاز های آن ها سازگار باشد. همچنین کودکان در این زمینه به مقایسه های اجتماعی می پردازند و در مورد دیگران قضاوت هایی را انجام می دهند از دیگر ویژگی های خودانگاره در کودکان می توان به موارد زیر اشاره کرد : 

  • پرورش خود ایده آل و واقعی
  • توصیف خود بر اساس شایستگی هایی که تاکنون داشته اند.
  • پرورش احساسات شخصی

تاثیر هویت بر خودانگاره

خود پنداره در نوجوانی 

در واقع در سنین نوجوانی که بین ۱۲ تا ۱۸ سال می باشد فرد به شدت به توسعه خود پنداره خود مشغول است و باید در نظر داشته باشید که فرد در این سنین بر اساس احساسی که نسبت به خود دارد هویت خود را آزمایش می کند و خود را با دیگران در این زمینه مقایسه خواهد کرد.در این زمینه تاثیر هم سن و سال ها اهمیت بالایی دارد و باید بدانید که دوست ها و اطرافیان فرزند شما می توانند بر روی این مورد تاثیر گذار باشند.

اگر از این مطلب رضایت داشتید در ادامه شما می توانید یک سری اطلاعات دیگری در مورد وسواس مذهبی  و گشتالت درمانی  نیز مشاهده نمایید و برای این کار کافی است تا از لینک های داده شده در این زمینه استفاده کرده تا بتوانید وارد صفحات مربوطه شوید.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *