موزه مردان نمکی محل نگهداری ۵ مومیایی طبیعی از مردانی است که در معدن نمک چهرآباد زنجان قرن ها قبل مدفون شده اند. در این مطلب قصد داریم شما را با موزه مردان نمکی زنجان آشنا نماییم.
آشنایی با موزه مردان نمکی زنجان
موزه یا گنج خانه مردان نمکی زنجان یکی از مهم ترین موزه های دنیا در ایران به شمار می رود که ارزش تاریخی و باستانی بسیاری دارد. علاوه بر باستان شناسان، گردشگران نیز علاقمند به بازدید از این موزه هستند.

جذابیت مومیایی های باستانی، تاریخچه و جذابیت های مختلف موزه سبب شده از سراسر دنیا گردشگر جذب کند. اسم موزه نیز برگرفته از ۵ مومیایی طبیعی مردانی است که در معدن نمک چهرآباد زنجان هنگام کار مدفون شده اند.
علاوه بر این ۵ مومیایی، بخش های دیگری از این موزه نیز هستند که جذاب به نظر می رسند. این بخش ها شامل پیش از تاریخ، تاریخی و تاریخ اسلامی می باشند. در این موزه می توانید کاسه های سفالی، خمره ذخیره آرد، کاشی و زرین فام و سایر دیدنی های تاریخی را مشاهده کنید.
مسیر رفتن به گنج خانه مردان نمکی
این موزه معروف در محله قدیمی دالان آلتی زنجان در ضلع شمالی سبزه میدان، خیابان سعدی، خیابان زینبیه قرار دارد. برای رفتن به موزه باید از مرکز شهر به سمت خیابان جماران رفته و بعد از آن به خیابان سعدی بروید.
خیابان سعدی را به جنوب ادامه داده تا به تقاطع زینبیه برسید. در این تقاطع به سمت راست بپیچید. روبروی پارک ذولفقاری در اواسط خیابان زینبیه شرقی در عمارت ذولفقاری موزه باستان شناسی قرار دارد.

ساعت کاری گنج خانه مردان نمکی
گنج خانه مردان نمکی زنجان در فصل های مختلف، ساعات کاری متفاوتی دارد. در شش ماه اول سال ساعت کاری موزه از ساعت ۹ صبح تا ۷ عصر می باشد و در شش ماه دوم از ساعت ۸ صبح تا ۵ عصر امکان مراجعه به موزه وجود دارد.
بهترین زمان بازدید از موزه
بهترین زمان بازدید از این موزه زمانی است که آب و هوای زنجان برای سفر مناسب باشد. آب و هوای معتدل زنجان در فصل بهار و تابستان فراهم بوده و از آن جا که زنجان شهر سردسیری است پیشنهاد می شود در بهار و تابستان برای بازدید موزه اقدام کنید. البته اگر طرفدار سرما و زمستان هستید پاییز و زمستان هم جذابیت های خاص خود را خواهد داشت.
تاریخچه گنج خانه مردان نمکی
گنج خانه مردان نمکی عمارتی است که در گذشته صاحب آن محمود خان ذولفقاری بوده است که از خانواده ای سرشناس و قدرتمند زنجانی بود. اسعدالدوله پدر محمود خان در اواخر حکومت قاجار این بنا را ساخت. بعد از مرگ هم به پسرش محمود خان رسید.
بعدها عمارت ذولفقاری به ساختمان مسکونی و اداری برای حکمرانان زنجان تبدیل شد. در سال ۱۳۷۹ سازمان میراث فرهنگی تصمیم گرفت بنا را بازسازی نماید. این ساختمان در سال ۱۳۸۷ به موزه مردان نمکی تغییر کاربری یافت.

البته در سال ۱۳۸۶ مومیایی های مردان نمکی به آنجا منتقل شدند و در سال ۱۳۸۷ موزه رسما شروع به کار کرد. مردان نمکی در سال ۱۳۷۲ در معدن نمک چهرآباد زنجان پیدا شدند. داستان کشف این اجساد از جایی شروع شد که کارگران شروع به بهره برداری از معدن نمک کردند.
کمی بعد از شروع کار نیم تنه های انسانی و مو پیدا شد ولی زیاد مورد توجه قرار نگرفت ولی با کشف مومیایی در سال ۱۳۸۳ مسئولین و باستان شناسان قضیه را جدی گرفتند. پس از مدتی چند مومیایی باقی مانده از دوره ساسانی و هخامنشی در معدن کشف شد.
مرد نمکی شماره ۱
مومیایی نمکی شماره ۱، در سال ۱۳۷۲ کشفشد. روی تمام مومیایی ها تحقیقات زیادی صورت گرفت. بعد از تحقیق فراوان روی مرد نمکی شماره ۱، محققان متوجه شدند این مرد احتمالا ۳۷ سال و ۱۷۵ سانتی متر قد داشته ضمنا دانشمندان حدس زدند این مرد گروه خونی بی مثبت داشته است.
بر اساس جنس لباس و زیورآلاتی که به همراه داشته این فرد از ثروتمندان بوده و قدمت مومیایی به ۱۷۰۰ سال قبل باز می گردد. علت مرگ واضح نبوده ولی بر اساس حدسیات احتمالا به علت برخورد ضربه محکمی به سر از دنیا رفته است.

مرد نمکی شماره ۲
مرد نمکی شماره ۲ در پاییز ۱۳۸۳ پیدا شد. متاسفانه به خاطر استفاده از بولدوزر برای حفر معدن، این مومیایی آسیب بسیاری دیده است. مرد نمکی شماره ۲ بر اساس فرضیات، تقریبا ۱۸۰ سانتیمتر قد داشته و به دلیل ریزش دیوارهای معدن کشته شده است.
سبد، میخ های چوبی، طناب های گیاهی و برخی وسایل دیگر، از جمله اشیائی هستند که همراه مومیایی نمکی شماره ۲ پیدا شدند. لازم به ذکر است این مومیایی همان جسدی است که سبب شد مسئولین بررسی معدن نمک چهرآباد را جدی گرفته و تحقیقات باستان شناسی را روی آن شروع کنند.
مرد نمکی شماره ۳
مرد نمکی ۳ نیز به وسیله بولدوزر تکه و پاره کنار هم قرار گرفت. بقایای این مومیایی شامل استخوان ها و لباس است. البته همراه این جسد، بافت های نرم فرد دیگری پیدا شد که تخمین زده می شود متعلق به معدنچی دیگری بوده است.
تمام این قسمت ها امروزه در گنج خانه مردان نمکی به نمایش گذاشته شده است. مرد نمکی شماره ۳ در سال ۱۳۸۳ کشف شد. به احتمال زیاد، این مومیایی نیز به دلیل ریزش تونل و سقوط سنگ سنگینی روی بدنش از بین رفته است.
مرد نمکی شماره ۴
مرد نمکی شماره ۴ ، سالم ترین مومیایی پیدا شده از معدن نمک چهرآباد است که در گنج خانه مردان نمکی به نمایش گذاشته شده است. بافت های نرم و مجموعه استخوان های این جسد سالم مانده و بافت های مومیایی بر اثر از دست دادن آب بدن، کاملا خشک شده است.

با وجود شکسته شدن جمجمه این مومیایی، با این حال بخش های زیادی از بدنش اوسالم مانده است. پس از بررسی ها، مشخص شد این مومیایی زمان مرگ تقرییا شانزده ساله بوده است. مرد جوان قدی حدود ۱۷۰-۱۷۵ سانتیت متر ، موهای کوتاه خرمایی و خلقه های نقره به گوش داشته است.
غلاف چرمی، کمربند پارچه ای، دو کوزه کوچک سفالی سالم، طناب های گیاهی، چاقوی فلزی با دسته استخوانی، مهره با لعاب آبی، چند تکه سفال و وسایل دیگر، از اشیای کشف شده همراه این مرد جوان به شمار می روند.
در ضمن وی لباس کاملی دارد که شامل بالا پوش بلند، شلوار و کفش چرمی است. بر اساس تصاویر سی تی اسکن از مومیایی مذکور محققان دریافتند این مرد جوان بر اثر فشار روی قفسه سینه و پارگی قلب کشته شده است. احتمالا ریزش تونل و آوار روی بدن دلیل مرگ بوده است.
مرد نمکی شماره ۵
آخرین مرد نمکی که در این موزه به نمایش گذاشته شده، مرد نمکی شماره ۵ است. این مومیایی نیز مانند مردان قبلی بر اثر ریزش تونل و ماندن زیر آوار جان داده است. بیشتر بافت بدن این جسد از بین رفته و تنها در بعضی بخ شها می توان بافت های نرم بدنی را مشاهده کرد..
برخلاف مومیایی شماره ۴، میزان نمک اطراف مرد نمکی شماره ۵ بسیار کم بوده و به همین دلیل، بیشتر از آن پوسیده شده است.
در پایان از همراهی شما متشکریم. همچنین می توانید برای آشنایی با موزه ملی کاشان و موزه جواهرات ملی از این مقالات نیز بازدید نمایید.
منبع : آرگا




















