اختلال یکپارچگی حسی (SPD) و اوتیسم اغلب با هم رخ میدهند. بااینحال، آنها همچنین میتوانند بهطور مستقل رخ دهند و بیماریهای جداگانهای هستند.
اختلال پردازش حسی شامل مشکل در تشخیص، تعدیل و تفسیر محرکهای حسی، مانند صداهای بلند، نورهای روشن، یا چیزهایی است که یک یا چند حواس از پنج حس را تحریک میکنند. این اختلال معمولاً به اندازهای است که باعث شود فرد در انجام کارهای روزمره با چالش مواجه شود.
اوتیسم اصطلاح عمومی است که اغلب برای توصیف اختلال طیف اوتیسم (ASD) استفاده میشود. اوتیسم، اختلالی عصبی و رشدی است که بر نحوه برقراری ارتباط، یادگیری و رفتار فرد تأثیر میگذارد.
اختلال یکپارچگی حسی و اوتیسم تفاوتها و شباهتهایی دارند که در ادامه درمورد آنها صحبت میکنیم.

اختلال پردازش حسی چیست؟
کارشناسان، اختلال پردازش حسی را بهعنوان مشکل در تشخیص، تعدیل و تفسیر محرکهای حسی تا حدی که باعث ایجاد مشکل در فعالیتهای روزمره میشود، تعریف میکنند.
این مسئله باعث میشود که بیمار نسبت به هر محرک حسی که در وهله اول باعث تحریک حواس او میشود، واکنشهای عاطفی، رفتاری یا روانی کمتر یا بیشتری را تجربه کند.
محرکهای حسی به هر رویداد یا شیای اطلاق میشوند که حواس شخص آن را تشخیص میدهند و پاسخی را از فرد برمیانگیزند. برخی از انواع محرکها میتواند شامل موارد زیر باشد:
- نور
- لمس
- صدا
- گرما
فرایندهای داخلی نیز میتوانند یک یا چند حس را فعال کنند.
فرد ممکن است محرکها را ازطریق یک یا چند سیستم در بدن خود درک کند، ازجمله:
- شنوایی
- چشایی
- لامسه
- بینایی
- حس وستیبولار (تعادل)
- حس عمقی (حسی که به وسیله آن فرد حرکت و موقعیت اعضای بدن خود را درک میکند)
این بیماری در حدود ۹۰ درصد از افراد مبتلا به اوتیسم و حدود ۵۰ تا ۶۴ درصد از افراد مبتلا به اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD) را تحت تأثیر قرار میدهد.

علائم اختلال پردازش حسی
اختلال یکپارچگی حسی باعث واکنش غیرمعمول به محرکهای حسی میشود. بیمار مبتلا به این اختلال ممکن است کاهش یا تشدید واکنشهای عاطفی، رفتاری یا روانی را به محرکهایی تجربه کند که اکثر افراد دیگر واکنش شدیدی به آن نشان نمیدهند.
این مسئله میتواند باعث شود که فرد واکنش ستیز- گریز- تسلیم را تجربه کند. این واکنش بهصورت زیر بروز میکند:
- عقبنشینی
- پرخاشگری
- توجه بیشازحد بر روی ورودیهای حسی
یک یا چند مورد از سه الگوی رفتاری زیر اغلب در این شرایط رخ میدهند:
- کمپاسخگویی حسی. بیمار مبتلا به یکپارچگی حسی ممکن است به نشانههای حسی پاسخ ندهد یا واکنش کمی نشان دهد، ممکن است اشیاء را مزه کند، بیعلاقه به نظر برسد، یا اغلب رؤیاپردازی کند.
- پاسخدهی حسی بیشازحد. بیمار ممکن است در مقایسه با افراد دیگر به محرکها پاسخ اغراقآمیزی نشان دهد. بهعنوان مثال ممکن است در مقابل لمس ترس یا اضطراب بیشازحد نشان دهد. همچنین ممکن است واکنش شدیدی نسبت به برخی غذاها داشته باشد یا از حضور در برخی موقعیتهای اجتماعی اجتناب کند.
- جستجوی ورودی حسی. بیمار ممکن است دائماً در حال لمس اشیاء مختلف باشد و بدون در نظر گرفتن فضای شخصی یا مرزها با اشیاء یا افراد برخورد کند. این مسئله میتواند منجر به نگرانی درمورد ایمنی بیمار بهخاطر حرکات ناشیانه و خطرناک شود.
برای دریافت اطلاعات کامل در مورد اختلال پردازش حسی در کودکان و جدیدترین روش های درمان آن پیشنهاد میکنیم حتما این مقاله از گروه توانبخشی راه کمال را مطالعه نمایید.
اوتیسم چیست؟
اوتیسم، اختلالی عصبی و رشدی است که میتواند بر نحوه رفتار، تعامل با دیگران، یادگیری و برقراری ارتباط تأثیر بگذارد. این بیماری ممکن است در هر سنی تشخیص داده شود، اما اغلب زمانی اتفاق میفتد که بیمار هنوز خردسال است.
این اختلال میتواند بر هر نژاد، جنسیت یا قومیت تأثیر بگذارد. بااینحال، در مردها چهار برابر بیشتر از زنها مشاهده میشود. سایر عواملی که احتمال ابتلا به اوتیسم را افزایش میدهند عبارتاند از:
- داشتن والدین مسنتر
- داشتن خواهر و برادر مبتلا به اوتیسم
- عوارض و بیماریهای بدو تولد
- بیماریهای ژنتیکی یا کروموزومی، مانند سندرم ایکس شکننده یا توبروس اسکلروزیس
علائم اوتیسم
علائم اختلال اوتیسم معمولاً در ۲ سالگی کودک ظاهر میشوند. این علائم شامل موارد زیر هستند:
- رفتارهای تکراری
- علایق محدود
- مشکل در برقراری ارتباط و تعامل با دیگران
علائم این بیماری اغلب با تواناییهای فرد در خانه، مدرسه یا محل کار تداخل میکنند.
آیا ممکن است مشکلات پردازش حسی داشته باشید ولی مبتلا به اوتیسم نباشید؟
حدود ۹۰ درصد از افرادی که با اوتیسم زندگی میکنند دچار مشکلات پردازش حسی میشوند. بااینحال ممکن است اختلال یکپارچگی حسی با سایر اختلالات مانند بیشفعالی یا به تنهایی رخ دهد.
تفاوت در تشخیص
اختلال اوتیسم و یکپارچگی حسی معیارهای تشخیصی متفاوتی دارند که در ادامه آنها را توضیح میدهیم:
اختلال پردازش حسی
در حال حاضر، تشخیص اختلال یکپارچگی حسی به وجود مشکلات در تشخیص، تفسیر یا سازماندهی محرکهای حسی تا حد تداخل با فعالیتها یا عملکردهای روزانه بستگی دارد.
این اختلال میتواند در کنار یک بیماری دیگر مانند اوتیسم یا بیشفعالی رخ دهد، یا ممکن است مستقل از هر بیماری دیگری اتفاق بیفتد.
در حال حاضر، هیچ ورودیای در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی DSM-5-TR برای اختلال پردازش حسی وجود ندارد.
اوتیسم
برای اینکه متخصص بتواند اوتیسم را تشخیص دهد، بیمار باید نقصهای پایدار را در هر یک از سه حوزه ارتباط اجتماعی و تعامل و همچنین حداقل دو مورد از چهار نوع رفتار محدود و تکراری را نشان دهد.
سه حوزه ارتباط اجتماعی و کمبودهای تعامل عبارتاند از:
- تعامل اجتماعی-عاطفی
- رفتارهای ارتباطی غیرگفتاری
- توسعه، حفظ و درک روابط
رفتارهای تکراری یا محدود شامل موارد زیر هستند:
- حرکات تکراری
- واکنش بیشازحد یا کم به ورودی حسی یا علاقه غیرمعمول به جنبههای حسی محیط
- علایق بسیار محدود و ثابت
تفاوت در روشهای درمانی اختلال پردازش حسی و اوتیسم
گزینههای درمانی اختلال یکپارچگی حسی و اوتیسم میتواند متفاوت باشند و در ادامه آنها را توضیح میدهیم:
اختلال پردازش حسی
رویکردهای مدیریت ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- مراجعه به متخصصان بهداشت و روان برای رسیدگی به مشکلات رفتاری
- استفاده از داروهایی مانند پروپرانولول برای کمک به کاهش واکنش یا مهارکنندههای بازجذب سروتونین- نوراپی نفرین (SNRIs) برای مشکلات لمسی
- درمان یکپارچگی حسی که حواس را تحریک و به چالش میکشد و در عین حال پاسخهای انطباقی و عملکردی را تقویت میکند
- کاردرمانی میتواند به تقویت مهارتهای حرکتی ظریف مانند دستخط و استفاده از قیچی کمک کند. همچنین میتواند به مهارتهای حرکتی درشت مانند بالا رفتن از پلهها و پرتاب توپ نیز کمک کند. بهعلاوه کاردرمانگر میتواند مهارتهای روزمره ازجمله لباس پوشیدن و نحوه استفاده از قاشق و چنگال را به بیمار آموزش دهد.
- تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال (TMS)
اوتیسم
مدیریت اوتیسم شامل رویکردی چندوجهی است. کارشناسان توصیه میکنند که بلافاصله پس از تشخیص شروع به پیادهسازی استراتژیها کنید.
رویکردهای مدیریت اغلب شامل ترکیبی از روشهای مختلف هستند که ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- داروهایی برای کمک به رفتارها و واکنشهای خاص، مانند پرخاشگری یا اقدامات تکراری
- مداخلات رفتاری یا روانی
- حمایت در مدرسه برای کمک به یادگیری
- تجزیه و تحلیل رفتار کاربردی (ABA) و درمان رفتاری برای کمک به تشویق رفتارهای مطلوب و جلوگیری از رفتارهای نامطلوب برای بهبود مهارتها
- درمان یکپارچگی حسی (SI) برای بهبود علائم مربوط به ورودی حسی که محدودکننده یا طاقتفرسا هستند
- تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال (TMS) با تحریک مناطق خاصی از مغز به بهبود نقایص رفتاری در افراد مبتلا به اوتیسم کمک میکند

درمان همزمان اختلال یکپارچگی حسی و اوتیسم
اگر مشکوک به همپوشانی اختلال پردازش حسی با اوتیسم در کودک خود هستید، با پزشک اطفال کودک صحبت کرده و با کمک راهکارهای درمانی برای درمان هر دو اختلال اقدام کنید. درمان باید مختص نیازهای هر کودک بهصورت جداگانه باشد؛ زیرا هیچ استاندارد مراقبتی واحدی وجود ندارد که برای همه مفید باشد.
به نقل از سایت braintherapytms روشهای درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- درمانهای رفتاری، مانند تجزیه و تحلیل رفتار کاربردی (ABA)، میتوانند به ترویج رفتارهای موردنظر کمک کنند و در عین حال اقدامات ناخواسته را ازطریق تقویت مثبت کاهش دهند.
- کاردرمانی، شامل درمان یکپارچگی حسی و اجرای یک «رژیم حسی» که به پردازش حسی و بهبود عملکرد زندگی روزمره کمک میکند.
- گفتاردرمانی و زباندرمانی برای بهبود ارتباطات و کاهش سطح ناامیدی
- مهارتهای اجتماعی و گروههای حمایتی برای تعامل با همسالان و آموزش مهارتهای زندگی
- خانوادهدرمانی به کل خانوادهها کمک میکند تا یاد بگیرند چگونه با هم کار کرده و از یکدیگر حمایت کنند
- تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال (TMS) که میتواند بر روی نواحی خاصی از مغز متمرکز شود و علائم هر دو اختلال را کاهش دهد
آیا کودکان با افزایش سن میتوانند از اختلال یکپارچگی حسی رها شوند؟
کودکان مبتلا به اختلال پردازش حسی ممکن است با افزایش سن از این بیماری خلاص شوند. بااینحال، برای تأیید این نکته به مطالعات بیشتری نیاز است.
جمعبندی
در این مطلب سعی کردیم ویژگیها، علائم، روش تشخیص و درمان اختلال پردازش حسی و اوتیسم را توضیح دهیم و تفاوتهای این دو اختلال را بررسی کردیم. طبق بررسیهای صورتگرفته در اکثر موارد بیماران مبتلا به اوتیسم با مشکلات پردازش حسی نیز دستوپنجه نرم میکنند. توجه به علائم این بیماریها و تشخیص و درمان زودهنگام به مدیریت این بیماریها کمک میکند. بنابراین اگر فکر میکنید خودتان یا یکی از عزیزانتان به یکی از این دو اختلال مبتلا هستید در اسرع وقت به متخصص مراجعه کنید.
منبع : آرگا





















