دسته ها
پنج شنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۳

با عوامل موثر در رشد گیاه آشنا شویم

  • کژال کوهستانیان
  • ۷ اسفند ۱۴۰۲
  • ۰

آشنایی با عوامل موثر در رشد گیاه کمک می کند، تا بتوانید بهترین شرایط را برای رشد گیاه فراهم کنید و شاهد رشد روز افزون آن باشید، در صورتی که تمامی موارد را به خوبی رعایت کردید، تنها به صبر نیاز دارید، برخی از گیاهان برای گل دادن یا به بار نشستن به زمان خاصی نیاز دارند و سریعتر از آن زمان هرگز به ثمر نخواهند نشست.

منظور از رشد، گیاه بزرگ شدن، اندام های مختلف گیاه می باشد، بزرگ شدن می تواند، شامل کل گیاه یا تنها قسمتی از آن چون برگ، گل، میوه یا بذر آن باشد. در مبحث کشاورزی علمی عوامل موثر در رشد گیاه از اهمیت خاصی برخوردار می باشند، هدف نهایی در انجام عملیات کشاورزی برداشت بیشتر در مقابل حداقل منابع استفاده شده است.

گیاهان مانند تمام موجودات دیگر که زنده هستند و در طول زندگی رشد می کنند، دارای برنامه رشد می باشند و در طول این فرایند حجم یا وزن آن ها افزایش پیدا می کند، برخی بافت ها و اندام های خاص به آن اضافه می شوند و برخی دیگر را از دست می دهند. از جمله موارد موثر در رشد گیاه می توان به عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی اشاره کرد.

عوامل موثر در رشد گیاه

رشد گیاه به دو فاکتور مهم که شامل عوامل ژنتیکی و عوامل محیطی می باشد وابسته است. عوامل ژنتیکی که کنترل کننده، پتانسیل گیاه برای رشد و در نهایت عملکرد آن است و عوامل محیطی شامل دما، رطوبت، واکنش خاک، عناصر غذایی و میکروارگانیسم ها و غیره می شود. در موارد یاد شده عناصر غذایی و تعادل در تغذیه از مهمترین موضوعات مربوط می باشد.

آشنایی با عوامل موثر در رشد گیاه

خاک

خاک نیز از فاکتور های مهم در رشد گیاه می باشد، این عنصر زندگی به گیاه می بخشد و مواد مغذی را از ریشه به سایر بخش های گیاه می رساند و خانه امن گناه محسوب می شود، تا با حمایت از ریشه و ساقه گیاه را رشد دهد، استفاده از کود ها و مواد مغذی بر روی خاک به رشد هر چه بهتر گیاه کمک می کند و باروری و گل دهی را افزایش می دهد.

اهمیت آب

تمام موجودات زنده برای زنده ماندن به آب نیاز دارند، در شرایطی که آب کافی دریافت نشود و یا آب کیفیت مورد نظر را نداشته باشد، ممکن است، گیاه دچار کم آبی شود و رشد آن تحت تاثیر قرار گرفته و کاهش پیدا کند، بنابراین باید گفت آب از مهمترین عوامل موثر در رشد گیاه می باشد. ضرورت وجود آب برای رشد به قدری مهم می باشد، که تمام فرایند های دیگر گیاه به آن وابسته است.

  •  آرون گروپس

در فتوسنتز و سایر فرایند های متابولیک آب دخیل می باشد و در نتیجه تعرق گیاه آب از دست می دهد، تعریق زیاد و کم بود آب می تواند، منجر به تنش آب در رشد گیاه شود و این امر تاثیر قابل توجهی در به تاخیر افتادن رشد گیاه دارد، علاوه بر این کمبود آب سلول های گیاه را متوجه آسیب می کند و به دنبال آن پژمردگی، سوختگی و ریزش برگ ها ایجاد خواهد شد.

از سویی دیگر آب بیش از اندازه نیز می تواند، برای گیاه آسیب زننده باشد، زیرا پر شدن حفره های خاک از آب اکسیژن مورد نیاز گیاه را کاهش می دهد و ریشه دچار آسیب می شود، در کنار فاسد شدن ریشه ممکن است، بیماری های قارچی نیز گریبانگیر گیاه شود و به آن صدمه برساند. بنابراین توصیه می شود، با عوارض آبیاری زیاد گیاهان آشنا شوید.

تاثیر نور

یکی از اصلی ترین نیاز های گیاه، نیاز به نور می باشد، گیاهان از نور به عنوان انرژی برای تولید غذا استفاده می کنند، این چرخه در گیاهان با نام فتوسنتز شناخته می شود، همانطور که می دانید، نور ناکافی می تواند، رشد گیاه را تحت تاثیر قرار دهد و علاوه بر ضعیف نمودن گیاه میزان تولید گل و میوه را کاهش می دهد.

در برخی از انواع گیاهان که نیاز مبرمی به نور دارند، گیرنده های نوری وجود دارد. این گیرنده های نوری از پروتئین تشکیل می شوند، که دارای کروموفور می باشند و با دریافت نور کنفورماسیون آن ها دچار تغییر شده  و موجب انتقال پیام و تولید هورمون در گیاه می شوند. بنابرای نور از عوامل موثر در رشد گیاه می باشد و وجود آن ضرورت دارد.

مواد مغذی

کود شیمیایی برای گیاه مواد مغذی مورد نیاز را فراهم می کند و با کمک آبیاری وارد قسمت های مختلف در گیاه می شود. مهمترین مواد مغذی برای رشد گیاهان شامل نیتروژن، فسفر و پتاسیم است. وظیفه نیتروژن ایجاد برگ های سبز می باشد و فسفر به رشد گل ها برای بزرگ شدن کمک می کند و در تقویت ریشه موثر می باشد.

تاثیر خاک در رشد و نمو گیاه

پتاسیم نیز کمک می کند، تا گیاه با حفظ سلامتی به ادامه زندگی بپردازد و در برابر بیماری ها مقاومت کند، این نکته را به خاطر داشته باشید، که مواد مغذی و آب برای گیاه باید به مقدار کافی و مورد نیاز وجود داشته باشد، کمتر بودن یا افزایش این عناصر می تواند، برای رشد گیاه و سلامتی آن مضر باشد. آشنایی با کود نیتروژن و نحوه مصرف آن می تواند، در رشد بهتر گیاهان تاثیر مطلوبی داشته باشد.

هوای پاک

هوای سالم نیز از فاکتور های مهم در رشد بهتر گیاه می باشد و گیاه زمانی می تواند، بهترین رشد خود را داشته باشد، که علاوه بر سایر نیاز ها نیاز به هوای سالم نیز برایش فراهم باشد، آلوده بودن هوا می تواند، تاثیر منفی بر رشد گیاه ایفا کند و در چنینی شرایطی از توانایی گیاهان برای جذب دی اکسید کربن کاسته می شود.

نقش دما

دمای محیط از دیگر عوامل موثر در رشد گیاه می باشد، رشد گیاه در نتیجه متابولیسم و فرایند های سلولی اتفاق می افتد و فعالیت های متابولیکی گیاه به شکلی مستقیم تحت تاثیر تغییرات دما قرار دارند، بنابراین سرعت رشد و نمو نیز به دما وابسته می باشد. سرعت رشد در بافت های گیاهی با افزایش دما تا حد قابل توجهی و به شکلی بهینه افزایش پیدا می کند و در مقابل با افزایش بیش از اندازه دما نیز دچار کاهش می شود.

دمای مناسب برای رشد با توجه به نوع گیاهان متفاوت می باشد، برخی از گیاه ها در برابر هوای سرد بسیار حساس می باشند و در حالی برخی از انواع گیاهان نیز برای گلدهی نیاز به دمای پایین دارند، جوانه زنی بذر در گیاهان نیز تا حد زیادی از شرایط دمایی متاثر می باشد، بعضی از بذر های کشاورزی در فصل زمستان و در دمای ۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد جوانه می زنند، در صورتی که بذر گیاهان تابستانی در دمای ۱۰ تا ۳۵ درجه سانترال شروع به جوانه زدن می نمایند.

عوامل ژنتیکی

دانه سیب جوانه می زند و رشد می کند، تا درخت سیب را به وجود آورد و هرگز دانه دانه سیب منجر به رشد درخت گلابی نخواهد شد. تمامی اطلاعات مربوط به فرم و شکل دادن گیاه و الگوی خاص رشد و تمایز در گیاهان به عنوان اطلاعات ژنتیکی در ژن های سلولی دانه ذخیره می شوند، با شروع فرایند های توسعه، اطلاعات ژنتیکی از ژن ها به DNA پروتئین های درون سلول منتقل می شود. برخی از ژن های بسیار خاص مسئول سنتز آنزیم های خاص یا همان پروتئین ها هستند، که فرایند های بیوشیمیایی خاص که برای رشد و تمایز سلول های گیاهی ضروری می باشند، را آنالیز می کنند.

تاثیر عوامل ژنتیکی در رشد گیاه

زمان و مکان

از عوامل موثر در رشد گیاه باید به مکانی که گیاه در آن رشد می کند، نیز اشاره کرد. علاوه بر ریشه شاخ و برگ های گیاه نیز فضای کافی نیاز دارند و بدون ایجاد فضایی مناسب برای رشد گیاه، رشد کندی خواهد داشت و یا کوچک خواهد ماند. چنانچه هوا محدود باشد و به دلیل نبود فضای کافی گیاه دسترسی کافی به هوا آزاد نداشته باشد، ممکن است به بیماری های مختلفی دچار شود. البته برای رشد گیاه نباید بیش از اندازه عجله کرد و باید زمان لازم را در اختیار گیاه گذاشت، این زمان می تواند، برای درختان بیشتر از گیاهان باشد.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *