دسته ها
جمعه ۴ اسفند ۱۴۰۲

آناتومی کف پا و نگاهی به مفاصل و استخوان های کف پا

  • حکیمه فهیمی
  • ۷ آذر ۱۴۰۲
  • ۰

کف پا به سطح زیرین پا گفته می شود که از مفاصل، عضلات، عروق خونی و عصبی تشکیل شده است. در این مطلب با آناتومی کف پا آشنا می شوید.

کف پای انسان برای اعمالی همچون پیاده روی، دویدن، جهیدن و پریدن بسیار اهمیت دارد. یکی از موارد سلامتی این است که هر فرد به طور متوسط روزانه ۴ ساعت روی پا ایستاده و حدود ۸-۱۰ هزار گام بردارد. اگر علاقمند هستید با آناتومی کف پا آشنا شوید با ادامه مطلب همراه ما باشید.

آناتومی کف پا

کف پای انسان برای اعمالی همچون پیاده روی، دویدن، جهیدن و پریدن بسیار اهمیت دارد. یکی از موارد سلامتی این است که هر فرد به طور متوسط روزانه ۴ ساعت روی پا ایستاده و حدود ۸-۱۰ هزار گام بردارد. کف پا شامل بخش های استخوانی، مفصلی، عضلات و عروق می باشد.

در ادامه مطلب با آناتومی هر یک از بخش های کف پا آشنا می شوید.

مفاصل و استخوان های کف پا

آناتومی کف پا شامل ۲۶ استخوان است. دو استخوان که در پشت پا قرار داشته (استخوان های تالوس Talus) و پاشنه (کالکانه Calcaneous) استخوان(Hindfoot) هیندفوت یعنی پشت پا نامیده می شوند. جلوتر از این دو استخوان پنج استخوان کوچکتر قرار دارند که به آن ها استخوان های تارسل(Tarsal) گفته می شود. این پنج استخوان(Midfoot) میدفوت یا پای میانی نامیده می شوند. که عبارتند از:

  • استخوان کوبوئید(Coboid): این استخوان در جلوی استخوان پاشنه و در قسمت خارجی کف پا قرار دارد.
  • استخوان ناویکولر (Navicular): این استخوان در جلوی تالوس و در قسمت داخلی کف پا قرار دارد.
  • استخوان های کونئیفرم (Cuneiform): شامل سه استخوان بوده که به آن ها کونئیفرم های داخلی و خارجی و وسطی گفته می شود. این سه استخوان در جلوی استخوان ناویکولر قرار دارند.

شایان ذکر است جلوتر از استخوان های تارس ۵ استخوان بلند قرار دارند که به آنها متاتارس(Matatarsals)اطلاق می شود و در واقع کف پا را به وجود می آورند. همچنین جلوتر از متاتارس ها انگشتان پا قرار دارند که هر یک از آن ها دارای سه بند است(به جز شست پا که دو بند دارد) و به استخوان هر بند فالانکس(Phalanges) گفته می شود.

  •  مبل و میز
  •  آرون گروپس
  • مفاصل بین استخوان های تارس و متاتارس را مفاصل تارسومتاتارس (Tarsometatarsal) گفته می شود.
  • مفاصل بین متاتارس ها و بند اول انگشتان پا را مفاصل متانارسوفالانژیال (Metatarsophalangeal) گفته می شود.
  • مفاصل بین بندهای انگشتان پا را مفاصل اینترفالانژیال (Interphalangeal) گفته می شود.

عضلات کف پا

آناتومی عضلاتی که موجب حرکات مفاصل کف پا می شوند دو دسته می باشند. یک دسته در ناحیه ساق قرار داشته و تاندون های آن ها از مچ پا عبور و به استخوان های پا متصل و موجب حرکت آنها می شود. این دسته را عضلات خارجی یا اکسترنسیک می نامند.

دسته دیگر عضلات داخلی یا اینترنسیک بوده که در داخل خود پا، در کف یا پشت آن قرار دارند. عضلات داخلی یا اینترنسیک پا در دو دسته پشت و کف پایی قرار می گیرند که در ادامه با آن ها آشنا می شوید. عضلات اینترنسیک پشت پایی عبارت است از:

اکستانسور کوتاه انگشتان

این عضله از سطح فوقانی و خارجی استخوان پاشنه شروع و تاندون های آن به سطح پشتی چهار انگشت اول پا می چسبند. که وظیفه شان بالا آوردن انگشتان پا به بالا می باشد. البته این بالا آوردن بیشتر به مفصل متاتارسوفالانژیال (مفصل بین کف پا و انگشتان پا) مربوط است.

اکستانسور کوتاه شست

این عضله نیز از سطح فوقانی و خارجی استخوان پاشنه شروع و تاندون آن به سطح پشتی بند پرگزیمال (بند نزدیک به کف پا) انگشت شست پا می چسبد. وظیفه این عضله بالا آوردن شست پا از مفصل متاتارسوفالانژیال می باشد.

لایه های عضلات اینترنسیک کف پایی

عضلات اینترنسیک کف پایی در چهار لایه قرار دارند که در ادامه با آن ها آشنا می شوید:
اولین و سطحی ترین لایه شامل عضلات زیر می باشد:

  • ابدکتور هالوسیس: این عضله از توبروزیته استخوان پاشنه و ار فاشیای پلانتار (پرده بافتی کلفتی که زیر پوست پا است) شروع و به قسمت داخلی بند پرگزیمال شست متصل می شود. وظیفه آن دور کردن شست از انگشتان دیگر است.
  • فلکسور کوتاه انگشتان: این عضله از توبروزیته استخوان پاشنه و از فاشیای پلانتار شروع و به فالانکس (استخوان انگشت) وسطی انگشتان ۵-۲ متصل می شود. وظیفه این عضله خم کردن انگشتان مربوطه از مفصل اینترفالانژیال پرگزیمال (مفصل بین انگشتی که به کف پا نزدیک تر است) می باشد.
  • ابدکتور انگشت کوچک: این عضله از توبروزیته کالکانه شروع و به قسمت خارجی بند پرگزیمال انگشت کوچک متصل می شود. وظیفه آن نیز دور کردن انگشت کوچک از دیگر انگشتان است.

دومین لایه که زیر لایه اول قرار داشته دارای عضلات زیر می باشد:

  • عضله مربعی کف پا: این عضله از سطح کفی یا زیرین استخوان پاشنه شروع و به تاندون های فلکسور(خم کننده) بلند شست متصل می شود. وظیفه آن  نیز کنترل جهت حرکت تاندون های ذکر شده و کمک به خم کردن انگشتان ۵-۲ می باشد.
  • عضلات کرمی: این عضله از روی تاندون های فلکسور بلند انگشتان ۴-۱ شروع و به تاندون های اکستانسور (باز کننده) همان انگشتان متصل می شود. وظیفه این عضلات خم کردن مفاصل متاتارسوفالانژیال و باز کردن مفاصل اینترفالانژیال (مفصل بین بندها) انگشتان مربوطه می باشد.

لایه سوم دارای عضلات زیر است:

  • فلکسور کوتاه شست: این عضله از سطح کفی استخوان کوبوئید و کونئیفرم خارجی شروع و بهسطح بیرونی و داخلی بند اول شست متصل می شود. وظیفه آن نیز خم کردن مفصل متاتارسوفالانژیال انگشت شست می باشد.
  • نزدیک کننده شست: این عضله از قاعده متاتارس (استخوان های کف پایی) های ۴-۲ شروع و به سطح خارجی قاعده فالانکس پرگزیمال شست متصل می شود. وظیفه اش هم نزدیک کردن انگشت شست به انگشتان دیگر است.
  • فلکسور کوتاه انگشت کوچک: این عضله از قاعده متاتارس پنجم شروع و به قاعده فالانکس پرگزیمال انگشت پنجم پا می چسبد. وظیفه آن نیز خم کردن فالانکس پرگزیمال انگشت پنجم می باشد.

لایه چهارم شامل عضلات زیر می باشد:

  • عضلات بین استخوانی کفی: این عضلات سه عدد بوده و از تنه متاتارس های ۵-۳ شروع و به طرف داخلی قاعده فالانکس پرگزیمال انگشتان ۵-۳ متصل می شوند. وظیفه این عضلات نزدیک کردن انگشتان ۵-۳ به یکدیگر است.
  • عضلات بین استخونی پشتی: این عضلات چهار عدد بوده و از تنه متاتارس ها شروع و به کناره فالانکس پرگزیمال انگشتان ۵-۲ می چسبند. وظیفه آنها نیز دور نمودن انگشتان مربوطه از یکدیگر است.

رباط و لیگامان ها

آناتومی کف پا شامل رباط و لیگامان ها هم می باشد. به عبارتی بین همه استخوان های کف پا انواع رباط و لیگامان وجود دارند. این رباط ها دو استخوانی که در مجاورت هم می باشند و یک مفصل را تشکیل می دهند به هم متصل کرده و در کنار یکدیگر قرار می دهند.

رباط ها از انتهای یک استخوان به ابتدای استخوان مجاور متصل می شوند و اسم آن ها معمولا از نام دو استخوانی برگرفته شده که به هم متصل می نمایند. ممکن است دو استخوان مجاور توسط چند رباط به یکدیگر متصل شوند که در جهات متفاوتی قرار دارند.

برخی از این رباط ها به حدی محکم و نزدیک به استخوان ها قرار گرفته اند که سبب شده استخوان های مجاور تنها حرکت اندکی نسبت به هم داشته باشند و برخی ار رباط ها در جهاتی سفت و در جهاتی دیگر شل هستند، به طوری که اجازه می دهند تا مفصل در جهات خاصی حرکت آزادانه تری پیدا کند.

مهمترین رباط پا، فاشیای پلانتر است که از استخوان پاشنه تا استخوان های پنجه پا کشیده شده و سبب انحنای کف پا می شود.

انواع قوس کف پا

کف پا دارای دو قوس طولی و عرضی می باشد. وقتی از کنار و سمت داخلی پا به آن نگاه کنید متوجه قوس طولی می شوید و این قوس در سمت داخل پا بوده و سمت بیرونی پا قوس ندارد. قوس طولی به شکلی است که در حالت ایستادن بخش عقب قوس یعنی استخوان پاشنه و بخش جلوی قوس یعنی سر استخوان های متاتارس در ناحیه پنجه پا روی زمین قرار می گیرد و قسمت وسط و داخلی کف پا که حدودا در ناحیه استخوان تالوس می باشد بالاتر است و با زمین تماسی ندارد.

اتصال فاشیای پلانتر به دو انتهای قوس سبب پایداری آن می شود. قوس عرضی کف پا به دلیل ترتیب خاص اتصال متاتارس ها به استخوان های کوئید و کونئیفرم به وجود می آید. به طوری که هنگام ایستادن متاتارس های اول و پنجم به زمین نزدیکتر است و متاتارس های وسطی بالاتر قرار می گیرند.

انواع عروق کف پا

در آناتومی کف پا عروق پا انتهایی ترین عروق اندام تحتانی می باشند که از مچ پا شروع و به نوک انگشتان پا منتهی می شوند. عروق پا شامل شریان یا سرخرگ ها و ورید یا سیاهرگ ها بوده و  وریدهای پا در کنار شریان ها قرار دارند که  همنام آن ها هستند. پا دارای سه رگ یا عروق خونی عمده است:

  • شریان تیبیال قدامی که از جلوی مچ پا عبور و در سطح پشتی پا سیر می کند. در پشت پا به آن شریان پشت پایی اطلاق می شود. این شریان به بافت های پشت پا عمل خون رسانی را انجام می دهد.
  • شریان تیبیال خلفی که از پشت قوزک داخلی عبور و در کف پا به دو شریان کف پایی خارجی و کف پایی داخلی تقسیم می گردد و سبب خون رسانی به کف پا می شود.
  • شریان پرونئال که خون رسانی پشت و خارج پاشنه پا را بر عهده دارد.

انواع اعصاب کف پا

اعصاب پا سبب برقراری حس پا و تحریک عضلات پشت و کف پا می شوند. مهمترین اعصابی که از ناحیه مچ پا عبور و به کف پا می رسند عبارتند از:

  • عصب پرونئال عمقی که نزدیک به شریان تیبیال قدامی و سپس پشت پایی بوده و به عضله اکستانسور کوتاه انگشتان حرکت و سپس در پوست بین انگشتان اول و دوم پا حس ایجاد می کند.
  • عصب پرونئال سطحی که در پشت پا قرار دارد و حس قسمت بیشتر پوست پشت پا را فراهم می کند.
  • عصب پلانتار داخلی که شاخه ای از عصب تیبیال بوده و این عصب تعدادی از عضلات کف پا را که در قسمت داخلی واقع هستند را تحریک و حس پوست کف پایی چهار انگشت اول پا را به وجود می آورد.
  • عصب پلانتار خارجی که شاخه ای از عصب تیبیال بوده و این عصب تعدادی از عضلات کف پا را که در قسمت بیرونی قرار دارند تحریک و حس پوست کف پایی انگشت پنجم پا را به وجود می آورد.

در این مطلب با آناتومی کف پا آشنا شدید. در صورت تمایل برای آشنایی با آناتومی ران پا و آناتومی مچ پا روی لینک ها کلیک کنید.

منبع : آرگا


مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *