اختلالات رفتاری کودکان می تواند تاثیر منفی بر عملکرد اجتماعی و تحصیلی آن ها داشته باشد و در صورت عدم توجه ،مشکلات روانی برای کودکان ایجاد کند. در این مطلب به انواع اختلالات رفتاری کودکان و نشانه های آن ها اشاره می شود.
آشنایی با اختلالات رفتاری کودکان و علائم آن
اختلالات رفتاری در کودکان شامل خشونت، کمبود توجه ، کمبود تمرکز، عصبانیت شدید و … می باشد که می تواند تاثیر منفی بر عملکرد اجتماعی و تحصیلی آن ها داشته و در صورت عدم رسیدگی و مراقبت می تواند سبب اختلالات روانی کودکان شود.
در این مطلب قصد داریم پیرامون اختلالات رفتاری کودکان و نشانه های آن ها صحبت کنیم. همچنین در صورت تمایل برای آشنایی با اختلال یادگیری کودکان و اختلال رشد کودکان از این مقالات نیز می توانید بازدید نمایید.
اختلال رفتاری کودکان چیست؟
اختلال رفتاری کودکان شامل الگوها یا رفتارهایی است که می تواند به خودش یا دیگران آسیب وارد کند. این مشکلات می تواند در ارتباط های اجتماعی، فردی یا تحصیلی بروز کند و در برخوردها و تعاملات با اطرافیان تاثیر منفی داشته باشد.
عوامل ایجاد کننده اختلالات رفتاری
ایجاد مشکلات رفتاری در کودکان تحت تاثیر عوامل مختلفی می باشد که در ادامه به چند عامل شایع آن اشاره می شود:
- ژنتیک و وراثت نقش موثری در ایجاد مشکلات رفتاری کودکان دارد. برخی کودکان ممکن است به علت وراثت مستعد اختلالات خاصی در نظم رفتاری و عصبی شده و اختلال رفتاری پیدا کنند.
- محیطی که کودک در آن رشد می کند از جمله خانواده، مدرسه ، محله، دوستان و … نقش موثری در بروز مشکلات رفتاری کودکان دارد. محیطی که کودکان در آن تجربه می کنند و بزرگ می شوند بر ایجاد الگوهای رفتاری و تعاملی او تاثیر زیادی دارند.
- تعاملات اجتماعی کودکان با همسالان، خانواده، محیط مدرسه و جامعه در ایجاد مشکلات رفتاری تاثیر دارند. مثلا محیط های نامناسب یا تجربیات منفی اجتماعی سبب تشدید مشکلات رفتاری در کودکان می شوند.
- عوامل روانشناختی مثل نقص توانایی های اجتماعی، مشکل کنترل عواطف، کمبود مهارت های ارتباطی و مشکلات تنظیم خشم و تعاملات اجتماعی در بروز مشکلات رفتاری نقش دارند.
- تضاد بین انتظارات جامعه و اعتقادات خانواده ممکن است سبب بروز مشکلات رفتاری در کودکان شود.
- ارتباط کودک با خانواده نقش مهمی در ایجاد مشکلات رفتاری دارد. مشکل در ارتباطات خانوادگی، عدم مهارت کافی والدین در فرزند پروری، تضادهای خانوادگی و … سبب بروز مشکلات رفتاری در کودکان می شود.
- عدم توانمندی والدین در مدیریت رفتار کودکان، نقص در اصول تربیتی، کمبود سازوکارهای مناسب برای تربیت و تعلیم کودکان در شکل گیری مشکلات رفتاری آن ها تاثیر دارد.
- استرس و فشارهای روانی هم بر رفتار کودکان تاثیر منفی دارد.
- جنسیت در بروز اختلالات رفتاری تاثیر دارد. مطالعات نشان می دهد ناهنجاری های رفتاری در پسران شایع تر می باشد. پسران معمولا پرخاشگری فیزیکی از خود نشان می دهند در حالی که دختران پرخاشگری کلامی دارند.
انواع مشکلات رفتاری در کودکان
مشکلات رفتاری در کودکان آشفتگی هایی است که با عنوان IDEA شناخته می شود و آن ها را دچار رفتارهای پرخاشگرانه و خصمانه می کند. کودک با اختلالات هیجانی رفتاری قادر نیست به طور درست با جامعه ارتباط برقرار کند و به مرور زمان منزوی می شود. از جمله اختلالات رفتاری در بچه ها عبارت است از:
اختلال کمبود توجه
کودکان دچار اختلال کمبود توجه فاقد کنترل کافی در تمرکز، عصبانیت و کارهای روزمره هستند. این افراد ممکن است بیش فعالی، بی توجهی به جزئیات و کمبود حوصله در اجرای کارها را از خود نشان دهند.
اختلال کمبود توجه می تواند بر عملکرد تحصیلی، ارتباطات عاطفی و رفتار کلی کودکان اثرات منفی داشته باشد.
اختلال نقص توجه و افتقار
اختلال نقص توجه و افتقار نیز مانند اختلال کمبود توجه، مشکلاتی در تمرکز و توجه کودک را به همراه دارد. اما در این حالت، اختلال بیش فعالی دیده نمی شود و تمرکز بر اشتباهات جزئیات و تمرکز پایینی بر کارها وجود دارد.
اختلال رفتار معاند
در این نوع اختلال، کودک نسبت به اختلافات رفتاری با دیگران و انجام کارهای روزمره واکنش نشان میدهد. او ممکن است عصبانیت، انتقادپذیری کم، مخالفت مداوم با درخواست ها و تمایل به انجام کارها به شکل علیه قوانین و توقعات بالا را تجربه نماید.
اختلال اوتیسم
اختلال اوتیسم شامل مجموعه اختلالات رفتاری و اجتماعی است که سبب بروز مشکلات در تعامل اجتماعی، تکرار رفتارهای نادرست، مشکلات در تفسیر عواطف دیگران و مشکلات در ارتباط بین زبانی و غیرزبانی می شود.
اختلال نشخوارکردن
کودک مبتلا به اختلال نشخوارکردن ممکن است به خوردن مواد غیرخوراکی و غیرمعمولی نظیر خاک، خمیر، مواد پلاستیکی و… علاقه نشان دهد. این اختلال سبب بروز مشکلات جسمی و سلامتی او می شود.
اختلال نشانه گذاری
اختلال نشانه گذاری در کودکان ممکن است با علائم غیرارادی و ناخواسته مانند واکنش ها و صداهای ناخواسته همراه با علائمی نظیر جلوگیری ناپذیری از انجام این علائم همراه باشد. دقت کنید که، مشکلات رفتاری در کودکان ممکن است به اشکال دیگر هم ظاهر شوند.
سایر مشکلات رفتاری در کودکان شامل اختلال استرس و اضطراب، اختلال دوقطبی، اختلال در اشتها، اختلال وسواسی، اختلال ترس یا فوبیا، اختلالات هیجانی و رفتاری سلوک، اختلال انفجاری متناوب و اختلال کمرویی یا خجالت می باشد.
علائم اختلالات رفتاری بچه ها
مشکلات رفتاری در کودکان با نشانه های مختلفی همراه است. برخی از علائم مهمی که می تواند نشانگر رفتار یا اختلال عاطفی در بچه ها باشد عبارت است از:
- تغییرات شدید رفتاری یا شخصیتی
- عصبانیت و طغیان های مداوم
- گوشه گیری برای دو هفته و بیشتر
- عدم انجام فعالیت های روازنه به دلیل ترس و نگرانی های شدید
- آسیب رساندن به خود یا دیگران
- آسیب زدن به حیوانات خانگی
- خرابکاری و شکستن لوازم
- افت تحصیلی
- ترک کلاس و غیبت مکرر
- نافرمانی مکرر از والدین و معلمان
- خشونت و اعتراضات شدید
- عدم احترام به دیگران با تمسخر، توهین یا نادیده گرفتن نظرات
- مخالفت مداوم برای انجام دادن تکالیف و وظایف خانه
- تجاوز به حقوق دیگران مانند دزدی، تخریب اموال
- نقض قوانین و مقررات
- عدم کنترل خشم و احساسات
در صورت مشاهده این علائم ، نیاز به مداخله متخصصان بهداشت روان و روانشناسان کودکان است تا با تشخیص دقیق و برنامه ریزی مناسب نسبت به بهبود و مدیریت این مشکلات اقدام شود. در صورتی که این رفتارها به طور مداوم ادامه داشته باشد، زندگی کودکان تحت تاثیرات منفی آن ها قرار گرفته و عواقب بدی به همراه دارد.
منبع : آرگا
