مجموعه ای زیبا از اشعار پروین اعتصامی (۵ شعر عاشقانه)

دیوان اشعار پروین اعتصامی در سال ۱۳۱۴ هجری شمسی برای نخستین بار با مقدمه ای از ملک الشعرای بهار منتشر شد و مورد توجه علاقه مندان به شعر و ادبیات فارسی قرار گرفت. این دیوان مجموعه ای ارزشمند از قصیده ها، قطعه ها، مثنوی ها و غزل های پروین است که بسیاری از آنها با زبانی ساده و در عین حال عمیق، مفاهیمی مانند اخلاق، دانش، عدالت، فقر، انسان دوستی و مبارزه با نادانی را بیان می کنند. یکی از مهم ترین ویژگی های اشعار پروین اعتصامی استفاده از شیوه مناظره است؛ به همین دلیل بسیاری از مخاطبان، پروین را با مناظره های شاعرانه و گفت و گوهای میان انسان ها، حیوانات و اشیا می شناسند.

در این مطلب مجموعه ای از بهترین اشعار پروین اعتصامی را گردآوری کرده ایم. اگر به شعرهای کلاسیک و آموزنده فارسی علاقه دارید، مطالعه این سروده ها می تواند تجربه ای دلنشین و در عین حال تامل برانگیز باشد.

بهترین اشعار پروین اعتصامی و مناظره های وی

پروین اعتصامی یکی از شناخته شده ترین شاعران زن ایران و از چهره های برجسته شعر معاصر فارسی است. رخشنده اعتصامی، مشهور به پروین اعتصامی، در ۲۵ اسفند ۱۲۸۵ در تبریز متولد شد و از دوران کودکی به واسطه فضای فرهنگی خانواده و آموزش های پدرش با شعر و ادبیات آشنا شد. پدر او، یوسف اعتصامی، از نویسندگان، مترجمان و اهل فرهنگ زمان خود بود و نقش مهمی در پرورش استعداد ادبی پروین داشت.

پروین از سال های کودکی به سرودن شعر پرداخت و در طول زندگی کوتاه خود آثار ماندگاری خلق کرد. شعرهای او بیشتر بر پایه مفاهیم اخلاقی و اجتماعی شکل گرفته اند و در بسیاری از آنها، یک موضوع از زبان شخصیت های مختلف مورد بررسی قرار می گیرد. همین ویژگی باعث شده است که مناظره های پروین اعتصامی جایگاه ویژه ای در میان آثار ادبی او داشته باشند.

پروین اعتصامی در سال ۱۳۱۳ ازدواج کرد، اما این زندگی مشترک مدت زیادی دوام نیاورد و پس از مدت کوتاهی از همسر خود جدا شد. او سرانجام در ۱۵ فروردین ۱۳۲۰ بر اثر بیماری حصبه درگذشت و در شهر قم، در حرم حضرت معصومه (س)، به خاک سپرده شد. با وجود عمر کوتاه، آثار او همچنان از نمونه های ارزشمند شعر فارسی به شمار می روند.

در ادامه مجموعه ای خواندنی از شعرهای پروین اعتصامی را در قالب غزل، قصیده، قطعه و سروده های کوتاه و بلند مشاهده می کنید. اگر به شعر شاعران معاصر علاقه دارید، می توانید اشعار سیمین بهبهانی و همچنین مجموعه غزل های عاشقانه را نیز مطالعه کنید.

شعرهای پروین اعتصامی

ای خوش از تن کوچ کردن، خانه در جان داشتن
روی مانند پری از خلق پنهان داشتن
همچو عیسی بی پر و بی بال بر گردون شدن
همچو ابراهیم در آتش گلستان داشتن
کشتی صبر اندرین دریا افکندن چو نوح
دیده و دل فارغ از آشوب طوفان داشتن
در هجوم ترکتازان و کمانداران عشق
سینه‌ای آماده بهر تیرباران داشتن
روشنی دادن دل تاریک را با نور علم
در دل شب، پرتو خورشید رخشان داشتن
همچو پاکان، گنج در کنج قناعت یافتن
مور قانع بودن و ملک سلیمان داشتن

اشعار ناب پروین اعتصامی

بلبل آهسته به گل گفت شبی
که مرا از تو تمنائی هست
من به پیوند تو یک رای شدم
گر ترا نیز چنین رائی هست
گفت فردا به گلستان باز آی
تا ببینی چه تماشائی هست
گر که منظور تو زیبائی ماست
هر طرف چهرهٔ زیبائی هست
پا بهرجا که نهی برگ گلی است
همه جا شاهد رعنائی هست
باغبانان همگی بیدارند
چمن و جوی مصفائی هست
قدح از لاله بگیرد نرگس
همه جا ساغر و صهبائی هست
نه ز مرغان چمن گمشده‌ایست
نه ز زاغ و زغن آوائی هست
نه ز گلچین حوادث خبری است
نه به گلشن اثر پائی هست
هیچکس را سر بدخوئی نیست
همه را میل مدارائی هست
گفت رازی که نهان است ببین
اگرت دیده ی بینائی هست
هم از امروز سخن باید گفت
که خبر داشت که فردائی هست

شعر بلند از پروین اعتصامی

به سوزنی ز ره شکوه گفت پیرهنی
ببین ز جور تو، ما را چه زخمها به تن است
همیشه کار تو، سوراخ کردن دلهاست
هماره فکر تو، بر پهلوئی فرو شدن است
بگفت، گر ره و رفتار من نداری دوست
برو بگوی بدرزی که رهنمای من است
وگر نه، بی‌سبب از دست من چه مینالی
ندیده زحمت سوزن، کدام پیرهن است
اگر به خار و خسی فتنه‌ای رسد در دشت
گناه داس و تبر نیست، جرم خارکن است
ز من چگونه ترا پاره گشت پهلو و دل
خود آگهی، که مرا پیشه پاره دوختن است
چه رنجها که برم بهر خرقه دوختنی
چه وصله‌ها که ز من بر لحاف پیرزن است
که تن این و آن بیارایم
مرا وظیفهٔ دیرینه، ساده زیستن است
ز در شکستن و خم گشتنم نیاید عار
چرا که عادت من، با زمانه ساختن است
شعار من، ز بس آزادگی و نیکدلی
بقدر خلق فزودن، ز خویش کاستن است
همیشه دوختنم کار و خویش عریانم
بغیر من، که تهی از خیال خویشتن است
یکی نباخته، ای دوست، دیگری نبرد
جهان و کار جهان، همچو نرد باختن است
بباید آنکه شود بزم زندگی روشن
نصیب شمع، مپرس از چه روی سوختن است
هر آن قماش، که از سوزنی جفا نکشد
عبث در آرزوی همنشینی بدن است
میان صورت و معنی، بسی تفاوتهاست
فرشته را، بتصور مگوی اهرمن است
هزار نکته ز باران و برف میگوید
شکوفه‌ای که به فصل بهار، در چمن است
هم از تحمل گرما و قرنها سختی است
اگر گهر به بدخش و عقیق در یمن است

یکی از دلایل ماندگاری آثار پروین اعتصامی، توانایی او در بیان مفاهیم عمیق با استفاده از زبان شعر است. او بسیاری از موضوعات اجتماعی و اخلاقی را به شکلی قابل فهم مطرح می کند و به همین دلیل شعرهایش تنها به یک گروه خاص از مخاطبان محدود نمی شوند. گفت و گوی میان شخصیت هایی مانند فقیر و توانگر، سوزن و پیرهن، گل و بلبل یا موجودات مختلف، به شعرهای او حالتی داستانی و آموزنده می دهد.

در بسیاری از اشعار پروین اعتصامی نیز خواننده با یک پیام اخلاقی روشن روبرو می شود؛ پیامی که گاهی درباره ارزش علم و دانایی است و گاهی انسان را به فروتنی، کمک به دیگران، صبر و پرهیز از خودبینی دعوت می کند. همین ترکیب ادبیات، حکمت و نگاه اجتماعی یکی از ویژگی های مهم شعر پروین محسوب می شود.

شعر پروین اعتصامی با مفهومی ناب

نیکنامی نباشد، از ره عجب
خنگ آز و هوس همی راندن
روز دعوی، چو طبل بانگ زدن
وقت کوشش، ز کار واماندن
خستگان را ز طعنه، جان خستن
دل خلق خدای رنجاندن
خود سلیمان شدن به ثروت و جاه
دیگران را ز دیو ترساندن
با درافتادگان، ستم کردن
زهر را جای شهد نوشاندن
اندر امید خوشهٔ هوسی
هر کجا خرمنی است، سوزاندن
گمرهان را رفیق ره بودن
سر ز فرمان عقل پیچاندن
عیب پنهان دیگران گفتن
عیب پیدای خویش پوشاندن
بهر یک مشت آرد، بر سر خلق
آسیا چون زمانه گرداندن
گویمت شرط نیکنامی چیست
زانکه این نکته بایدت خواندن
خاری از پای عاجزی کندن
گردی از دامنی بیفشاندن

شعر زیبای پروین اعتصامی

اینـــــــــکه خاک سیهش بالین است
اختر چرخ ادب پـــــــــــــــــــروین است
گر چه جز تلخــــــــــــی از ایام ندید
هر چه خواهی سخنش شیـرین است
صاحب آنهمه گفتــــــــــــــــــار امروز
سائل فاتحـــــــــــــــــه و یاسین است
دوستان به که زوی یـــــــــــــاد کنند
دل بی دوست دلی غمگیــــــــن است
خاک در دیده بســــی جان فرساست
سنـــــگ بر سینه بسی سنگین است
بیند این بستر و عبــــــــــــــرت گیرد
هر کــــــه را چشـم حقیقت بین است
هر که باشی و ز هر جــــــــا برسی
آخـــــــــــرین منزل هستی این است
آدمــــــــــــــــی هر چه توانگر باشد
چون به این نقطه رسد مسکین است
اندر آنجا که قضــــــــــــــا حمله کند
چاره تسلیم و ادب تمکیـــــــــن است
زادن و کشتن و پنهان کـــــــــــــردن
دهــــــــــــر را رسم و ره دیرین است
خرّم آن کس که در این محنت گــــاه
خاطــــــــــــری را سبب تسکین است

گزیده ای از سروده های زیبای پروین اعتصامی

پروین اعتصامی با وجود عمر کوتاه، مجموعه ای ارزشمند از شعرهای اخلاقی، اجتماعی و حکمی از خود به جا گذاشت. سبک خاص او در استفاده از مناظره باعث شده است بسیاری از اشعارش علاوه بر ارزش ادبی، حالتی روایی و گفت و گو محور داشته باشند. در این شعرها گاهی اشیا و موجودات غیرانسانی مانند گل، بلبل، سوزن و پیرهن به سخن درمی آیند و از زبان آنها درباره رفتار و ویژگی های انسان ها سخن گفته می شود.

در ادامه چند نمونه از سروده های کوتاه و خواندنی پروین اعتصامی را آورده ایم. این بخش می تواند برای علاقه مندان به شعر کوتاه پروین اعتصامی، متن های ادبی و شعرهای مناسب برای مطالعه یا استفاده در کپشن شبکه های اجتماعی جذاب باشد.

شعرهای عاشقانه و ناب پروین اعتصامی

هر بلائی کز تو آید نعمتی است
هر که را رنجی دهی آن راحتی است
زان به تاریکی گذاری بنده را
تا ببیند آن رخ تابنده را

بی روی دوست، دوش شب ما سحر نداشت
سوز و گداز شمع و من و دل اثر نداشت
مهر بلند، چهره ز خاور نمی نمود
ماه از حصار چرخ، سر باختر نداشت
آمد طبیب بر سر بیمار خویش، لیک
فرصت گذشته بود و مداوا ثمر نداشت

ای دوست، مجازات مستی شب
هنگام سحر، سستی خمار است
آنکس که از این چاه ژرف تیره
با سعی و عمل رست، رستگار است

سیر یک روز طعنه زد به پیاز
که تو مسکین چه‌قدر بدبویی
گفت: از عیب خویش بی‌خبری
زان ره، از خلق عیب می‌جویی

شعرهای ناب از پروین اعتصامی

روشنی اندوز که دل را خوشی است
معرفت آموز که جان را غذاست
پایهٔ قصر هنر و فضل را
عقل نداند زکجا ابتداست
پردهٔ الوان هوی را بدر
تا بپس پرده ببینی چهاست

ای خوشا مستانه سر در پای دلبر داشتن
دل تهی از خوب و زشت چرخ اخضر داشتن
نزد شاهین محبت بی پر و بال آمدن
پیش باز عشق آئین کبوتر داشتن

رهائیت باید، رها کن جهانرا
نگهدار ز آلودگی پاک جانرا
بسر برشو این گنبد آبگون را
بهم بشکن این طبل خالی میانرا

روز بگذشته خیالست که از نو آید
فرصت رفته محالست که از سر گردد
کشتزار دل تو کوش که تا سبز شود
پیش از آن کاین رخ گلنار معصفر گردد
زندگی جز نفسی نیست، غنیمت شمرش
نیست امید که همواره نفس بر گردد

اشعاری کوتاه و زیبای پروین اعتصامی

ای خوش از تن کوچ کردن، خانه در جان داشتن
روی مانند پری از خلق پنهان داشتن
همچو عیسی بی پر و بی بال بر گردون شدن
همچو ابراهیم در آتش گلستان داشتن

ای دوست، تا که دسترسی داری
حاجت بر آر اهل تمنا را
زیراک جستن دل مسکینان
شایان سعادتی است توانا را

از مهر دوستان ریاکار خوشتر است
دشنام دشمنی که چو آئینه راستگوست
آن کیمیا که می طلبی، یار یکدل است
دردا که هیچگه نتوان یافت، آرزوست

ای گل، تو ز جمعیت گلزار، چه دیدی
جز سرزنش و بد سری خار، چه دیدی
ای لعل دل افروز، تو با اینهمه پرتو
جز مشتری سفله، ببازار چه دیدی
رفتی به چمن، لیک قفس گشت نصیبت
غیر از قفس، ای مرغ گرفتار، چه دیدی

سروده های پروین اعتصامی با مفاهیم زیبا

نه کسی میکند مرا یاری
نه رهی دارم از برای فرار
نه توان بود بردبار و صبور
نه فکندن توان ز پشت، این بار
خواری کس نخواستم هرگز
از چه رو، کرد آسمانم خوار

با قضا، چیره زبان نتوان بود
که بدوزند، گرت صد دهن است
دل پاکیزه، بکردار بد آلوده مکن
تیرگی خواستن، از نور گریزان شدن است

تو توانا شدی ایدوست که باری بکشی
نه که بر دوش گرانبار نهی باری چند
افسرت گر دهد اهریمن بدخواه، مخواه
سر منه تا نزنندت بسر افساری چند

لانه بسی تنگ و دلم تنگ نیست
بس هنرم هست، ولی ننگ نیست
کار خود، ای دوست نکو می کنم
پارگی وقت رفو می کنم

ویژگی های شعر پروین اعتصامی

شعر پروین اعتصامی را می توان نمونه ای از پیوند میان زیبایی ادبی و اندیشه اخلاقی دانست. در بسیاری از سروده های او، یک موضوع ساده بهانه ای برای طرح یک مفهوم عمیق انسانی می شود. استفاده از گفت و گو و مناظره نیز به شعرهای او تحرک بیشتری می دهد و باعث می شود پیام شعر به شکل مستقیم و تاثیرگذار به مخاطب منتقل شود.

از دیگر ویژگی های آثار پروین می توان به توجه به دانش، خرد، عدالت، قناعت، نوع دوستی و پرهیز از غرور اشاره کرد. زبان شعر او در عین برخورداری از ساختار ادبی، در بسیاری از موارد روشن و قابل درک است و همین موضوع یکی از دلایل محبوبیت سروده های او میان نسل های مختلف به شمار می رود.

چرا اشعار پروین اعتصامی همچنان محبوب هستند؟

بخش زیادی از مفاهیمی که پروین اعتصامی در شعرهای خود مطرح کرده، محدود به دوره خاصی نیست. موضوعاتی مانند ارزش دانایی، رفتار درست با دیگران، مبارزه با خودبینی و توجه به افراد نیازمند، همچنان برای مخاطب امروز نیز قابل تامل هستند. همین ویژگی باعث شده است شعرهای پروین در کنار ارزش ادبی، جنبه ای کاربردی و انسانی نیز داشته باشند.

از طرف دیگر، مناظره های او خواندن شعر را برای مخاطب جذاب تر می کنند. هنگامی که یک گل با بلبل، سوزن با پیرهن یا موجودات دیگر با یکدیگر گفت و گو می کنند، مفاهیم اخلاقی در قالب داستانی کوتاه ارائه می شوند و خواننده راحت تر با پیام شعر ارتباط برقرار می کند.

سوالات متداول درباره اشعار پروین اعتصامی

معروف ترین ویژگی اشعار پروین اعتصامی چیست؟

مناظره و گفت و گوی میان شخصیت های مختلف یکی از شناخته شده ترین ویژگی های شعر پروین اعتصامی است. او از این شیوه برای بیان مفاهیم اخلاقی، اجتماعی و انسانی استفاده کرده است.

پروین اعتصامی چه نوع شعرهایی سروده است؟

در دیوان پروین اعتصامی قالب هایی مانند قصیده، قطعه، مثنوی و غزل دیده می شود. بسیاری از سروده های او دارای مضامین اخلاقی، اجتماعی، حکمی و انسانی هستند.

پروین اعتصامی در چه سالی متولد شد؟

پروین اعتصامی در ۲۵ اسفند ۱۲۸۵ در تبریز متولد شد و در سال ۱۳۲۰ از دنیا رفت.

پروین اعتصامی در چه سالی درگذشت؟

پروین اعتصامی در ۱۵ فروردین ۱۳۲۰ درگذشت و در شهر قم، در حرم حضرت معصومه (س)، به خاک سپرده شد.

موضوع اصلی بسیاری از شعرهای پروین اعتصامی چیست؟

در بسیاری از آثار پروین موضوعاتی مانند اخلاق، خرد، علم، عدالت، قناعت، نوع دوستی، مبارزه با غرور و توجه به نیازمندان دیده می شود. او این مفاهیم را با استفاده از زبان شعر و گاهی در قالب مناظره بیان کرده است.

امیدواریم از مطالعه این مجموعه از اشعار پروین اعتصامی و مناظره های او لذت برده باشید. اگر به شعر و ادبیات فارسی علاقه دارید، پیشنهاد می کنیم با مراجعه به بخش شعر و ادبیات، مجموعه های دیگری از اشعار و زندگی نامه شاعران ایرانی را نیز مطالعه کنید.

منبع : آرگا