دسته ها
یکشنبه ۴ مهر ۱۴۰۰

زندگینامه ابوسعید ابوالخیر و آشنایی بیشتر با آثار وی

  • مریم صبوری
  • ۹ مرداد ۱۴۰۰
  • ۰

ما امروز در این مقاله به موضوع زندگینامه ابوسعید ابوالخیر می پردازیم. ایشان در شهرستان میهنه ابیورد در یکم محرم سال ۳۵۷ چشم به جهان گشود و در چهارم شعبان سال ۴۴۰ درگذشت که آثار معروف اسرار التوحید. رباعیات ابوسعید ابوالخیر و اشتغال فلسفه، تصوف، فقه، اخلاق، حدیث می باشد.

ابوسعید فضل الله بن احمد بن محمد بن ابراهیم میهنی مشهور به (شیخ ابوسعید ابوالخیر) از ۳۵۷ تا ۴۴۰ قمری شاعر و عارف نامدار ایرانی قرن چهار و پنج بود که در میان عارفان مقامی بسیار برجسته و ویژه ای داشت نامش را با عرفان و شعر آمیختگی عمیقی یافته اند. با این وجود که در بخش مهمی از شعر پارسی چهره او هم تراز با خیام و مولوی قرار می گیرد بدون این که شعر چندانی سروده باشد. او در تاریخ و اندیشه های عرفانی اش در مقامی بالاتر از سطح اندیشمندان گستره پهناور در کنار بایزید بسطامی و ابوالحسن خرقانی و حلاج قرار گرفته است. همه افرادی که در سهروردی شهری در زنجان ادامه دهنده فلسفه باستان و حکمت خسروانی می خواندند از بلوغ و کودکی با استعداد ایشان با خبر بودند. در ادامه همراه مجله آرگا باشید تا بیشتر درباره زندگینامه ابوسعید ابوالخیر بدانید.

زندگینامه ابوسعید ابوالخیر چیست؟

آشنایی با زندگینامه ابوسعید ابوالخیر

ابوسعید فضل الله بن ابوالخیر احمد از عارفان بزرگ و مشهور اواخر قرن چهار و اوایل قرن پنجم هجری می باشد که در اول محرم سال ۳۵۷ قمری میهنه متولد شد و در چهار شعبان شب جمعه روز پنجشنبه سال ۴۴۰ در زادگاهش چشم از جهان فرو بست. کودکی وی با قرائت قرآن نزد ابومحمد عنازی شروع شد و سپس به سفارش پدرش نزد مفتی و ادیب مشهور عصر استاد ابوسعید عنازی به آموختن لغت و ادب پرداخت.

در همین اوضاع که گاهی بشر یاسین را ملاقات می کرد دیدار او برایش جاذبه ای خاص و بی همتا داشت. شیخ ابوالخیر اولین تعلیمات صوفیانه را در اوایل کودکی و در نوجوانی دید که توسط بشر یاسین فراگرفت که به گفته خودش مسلمانی را از بشر یاسین آموخته و حاکی از تاثیر پذیرترین و عمیق ترین سخنان تعلیمات اوست. از زندگینامه ابوسعید ابوالخیر چنین برداشت می شود که او تا بعد از هفده سالگی در میهنه بوده و بعد از درگذشت بشر یاسین در سال ۳۸۰ قمری به گورستان بر سرمزار او می رفته است.

  •  قاصدک 24
  •  بلیط کیش

زندگینامه ابوسعید ابوالخیر چیست؟

نخستین بار در شعر های او کنایه هایی از اشعار عارفانه به کار رفته که تشبیه هایی از عشق زمینی و جسمانی در مورد عشق الهی ذکر شد و این به دین معناست که از ساقی بزم و شمع شعله ور سخن رفته و سالک راه خدا را عاشق حیران و جویان و می گسار مست و پروانه دور شمع نامیده که خود را به آتش عشق می افکند. ایشان در میان عارفان مقامی بالا و ممتاز و ویژه ای دارد که نام او با عارفان و شعر آمیختگی عمیقی جهت یافته است.

اشعار ابوالخیر چیست؟

زندگی و آرامگاه ابوسعید فضل الله بن ابوالخیر

زندگینامه و زادگاه و محل دفن ابوسعید ابوالخیر میهنه است که در ناحیه ای بین سرخس و ابیورد بوده و در حال حاضر شهرکی در خاک ترکمنستان در فاصله ۱۳۵ کیلومتری جنوب شرقی عشق آباد مقابل چهچهه در خاک ایران است. او سال های زیادی را در سرخس و مرو فقه و حدیث آموخت تا در یک حادثه مهم در زندگی اش درس را رها کرد و به جمع صوفیان پیوست و به مسیر عرفا و عارفان روی آورد. وی پس از گرفتن تصوف (اخذ طریقه درویشی و صوفیگری) در نزد شیخ ابوالعباس آملی و ابوالفضل سرخسی به دیار خود میهنه بازگشت و حدود ۸۷ سال به ریاضت پرداخت و در سن چهل سالگی به نیشابور رفت. در این سفری که داشت بزرگان و عالمان شرعی با او به مخالفت برخاستند ولی بعد چند وقت مخالفت آن ها با موافقت جابجا شد و مخالفان وی تسلیم شدند.

آثار و زندگینامه ابوسعید ابوالخیر

ابوسعید فضل الله بن احمد بن محمد بن ابراهیم تمام عمر خودش را در تربیت مریدانش سپری کرد که نوه ایشان به نام محمد منور در سال ۵۹۹ کتابی به نام اسرار التوحید درباره ی زندگی و احوالات شیخ نوشته است. عاقبت ابوسعید در میهنه شب ۴ آدینه شعبان سال ۴۴۰ قمری درگذشت. چهره ابوسعید ابوالخیر در بخش مهمی از شعر پارسی در کنار خیام و مولوی قرار می گیرد بی آن که خودش شعر چندانی سروده باشد. در تاریخ اندیشه های عرفانی در صدر متفکران این قلمرو پهناور در کنار ابوالحسن خرقانی و بایزید بسطامی و حلاج قرار گرفته است.

درباره زندگی معارف و شعرا

دیدار ابوسعید با ابن سینا و دیدگاه هایی نسبت به آن

داستان دیدار او با ابن سینا که به صورت کامل در کتاب اسرار التوحید آمده و بسیار شهرت گرفته است به صورت که خواجه بوعلی سینا با شیخ در خانه شدند و در خانه فراز داشتند که ۳ شبانه روز با یکدیگر بودند و به خلوت سخن می گفتند که کسی نشنود پس از ۳ شبانه روز خواجه بوعلی رفت. شاگردانش از خواجه بوعلی پرسیدند که شیخ را چگونه یافتی؟ گفت: هر چه را که می می دانم او می بیند و مریدان شیخ چون به نزدیک شیخ رفتند از او پرسیدند که ای شیخ بوعلی را چگونه یافتی؟ گفت: هر چه را که ما می بینیم او می داند.

هرمان اته خاورشناس نامی آلمانی درباره شیخ ابوسعید ابوالخیر می‌ نویسد: شیخ نه تنها استاد دیرین شعر صوفیانه به شمار می رود بلکه صرف نظر از هم دوره هایش می توان او را از نواوران رباعی که زاییده طبع است دانست. نوآوری او در این جا ۲ جایگاه دارد اول آن که وی نخستین شاعری است که شعر خود را فقط به شکل رباعی خوانده و دوم آن که رباعی بر خلاف پیشینیان خود نقشی از نو زده که جاودانه مانده است. در اشعار وی اولین بار کنایات و اشعارات عارفانه به کار رفته که تشبیهاتی از عشق جسمانی و زمینی در مورد عشق الهی ذکر شده است.

درباره زندگینامه ابوسعید

آثار و اشعار ابوسعید ابوالخیر

برخلاف این که ایشان در معارف صوفیه اثر مهمی تالیف نکرده است ولی از شواهد و قرائن برجسته برمی آید که در ذهن ابوسعید یک جهان بین عرفانی به صورت کل و منظم شکل یافته است که در همه جا نام و سخن او هست. چندین کتاب از بیانات او به وسیله دیگران تحریر شده و چند نامه سودمند به ابن سینا فیلسوف نامدار زمان خودش نوشته است. که تکه از اشعار او برجا مانده به شرح زیر است:

جسمم همه اشک گشت و چشمم بگریست    در عشق تو بی جسم همی باید گریست

از من اثری نماند این عشق از چیست       چون من همه معشوق شدم عاشق کیست

سر تا سر دشت خاوران سنی نیست        کز خون دل و دیده بر آن رنگی نیست

در هیچ زمین و هیچ فرسنگی نیست       کز دست غمت نشسته دلتنگی نیست

کارم بیکی طرفه نگار افتادا                 وا فریادا ز عشق وا فریادا

خلقی بهزار دیده بر من بگریست           دیروز که چشم تو بمن در نگریست

گفتم: جگرم، گفت: پر آهش میدار          گفتم: چشمم، گفت: براهش میدار

از شرم گنه فگنده‌ام سر در پیش           دارم گنهان ز قطره باران بیش

من دل ندهم به کس برای دل تو            وی لعل لبت گره گشای دل من

سنگی چوبی گزی خدنگی تیری          این زاغوشان بسی پریدند بلند

وز شخص احد به ظاهر آمد احمد        بی شک الفست احد، ازو جوی مدد

چون خاک شدی پاک شدی لاجرما      چون نیست شدی هست ببودی صنما

ارامگاه ابوسعید کجاست؟

کتاب هایی که براساس سخنان وی تالیف شده از قبیل؛

  1. اسرار توحید فی مقامات شیخ ابی سعید تالیف محمد بن منور
  2. مقامات اربعین یا چهل مقام
  3. رساله حالات و سخنان شیخ ابوسعید ابوالخیر گردآورنده: ابوروح لطف الله نوه ابوسعید
  4. سخنان مظنوم ابوسعید

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.