دسته ها
یکشنبه ۳ تیر ۱۴۰۳

مراحل رشد دانه و شرایط رشد دانه ها

  • بهجت فلاح
  • ۹ خرداد ۱۴۰۳
  • ۰

همه گیاهان در اطراف زندگی شما، با رشد دانه آغاز می کنند. در حقیقت می توان گفت بدون دانه، هیچ گیاهی به وجود نخواهد آمد و کره زمین با مکانی خشک تبدیل می شود که بسیاری از موجودات دیگر قادر به ادامه حیات نخواهند بود. دانه ها علی رغم جثه کوچکی که دارند، حاوی غذا و کلیه دستورالعمل های لازم برای جوانه زدن به عنوان یک گیاه هستند.

مراحل رشد دانه شامل تشکیل جوانه، رشد و تبدیل شدن آن به یک گیاه بالغ و کامل در شرایط مناسب مانند دمای مناسب، نور کافی و رطوبت است. تقریبا بیشتر گیاهانی که روی کره زمین وجود دارند و آن ها را هر روز می بینیم از رشد دانه خاص به وجود آمده اند. در واقع بقای گیاهان، به رشد و دانه آن وابسته است. به بیان دیگر بدون وجود دانه و رشد کردن آن، گیاهی ایجاد نمی شود. در حقیقت بدون وجود دانه و مراحل رشد آن، هیچ گیاهی به وجود نخواهد آمد. به همین دلیل اهمیت دانه و طی شدن صحیح و کامل همه مراحل رشد آن آشکار خواهد شد. در این مقاله قصد داریم مراحل رشد دانه و نحوه انجام آن را به طور کامل توضیح دهیم.

دانه چیست؟ مهم ترین ویژگی های آن کدامند؟

خوب است بدانید اصطلاح دانه در واقع در دو معنی کلی به کار می رود. یکی به معنای بذر یا همان دانه ای که باعث تولید مثل گیاه می شود و گیاه از آن می روید. معنای دیگر آن، همان دانه های خوراکی است. از دانه های خوراکی برای تغذیه حیوانات و انسان ها استفاده می شود. دانه از گیاه جدید کوچکی به اسم گیاهک و ذخیره غذایی که داخل پوشش محافظ و محکم قرار گرفته است ایجاد می شود.

احتمال دارد برخی از دانه ها قبل از آن که گیاه جدیدی را به وجود آورند، بیشتر از ۱۰۰ سال در خواب و یا به بیان دیگر در حالت خفته بمانند. برای این که دانه ایجاد شود، دانه های گرده یا سلول های نر یک گیاه می بایست تخمک ها یا سلول های ماده دیگر را بارور کرده و یا گرده افشانی کنند. به طور مثال میوه سیب در مرکز خود دارای چند دانه است که امکان تکثیرش را بالا می برد.

بخش های مختلف ساختار و عملکرد دانه

آشنایی با بخش های مختلف دانه

دانه ساختاری است که جنین گیاه را در یک پوشش خارجی محافظ محصور می کند. در شرایط مساعد رشد، یک دانه با استفاده از مواد مغذی ذخیره شده در آن ها، گیاه جدیدی را به وجود می آورد. سلول های تولید مثل مانند نر و ماده در درون تخمک رسیده گل به تشکیل دانه در گیاه کمک می کنند. دانه های گوناگون دارای شکل ها، رنگ ها و اندازه های متفاوت هستند که در تولید مثل گیاهان گلدار و غیر گل دار نقش مهمی دارند. از بخش های مختلف دانه می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • پوسته دانه

دانه ها دارای پوشش دانه نازک و ضخیم هستند. پوشش دانه برای محافظت از بخش های درونی دانه استفاده می شود. این پوشش دقیقا آن چیزی است که زمانی که یک دانه را در دست می گیرید، می بینید و احساس می کنید. پوشش دانه های ضخیم از ورود آب و نور خورشید جلوگیری می کند. دانه هایی با پوشش ضخیم به طور معمول می بایست از بلعیده شدن، هضم و مدفوع حیوانات عبور کنند تا فعال شوند.

  •  آرون گروپس

این پروسه پوشش ضخیم بذر را ضعیف می کند تا امکان جوانه زنی آسان همراه با کود طبیعی برای بذر فراهم گردد. یک پوشش دانه نازک به آسانی جوانه می زند، زیرا آب و نور می توانند به راحتی در آن نفوذ کنند. نکته مهمی که باید بدانید این است که یک لوبیا را یک شبه در آب خیس کنید. اکنون پوشش دانه باید با یک کشش ملایم از روی لوبیا جدا شود. شما می توانید زیر میکروسکوپ پوشش دانه را مشاهده کنید.

  • رویان یا جنین

جنین بخش مرکزی و اصلی ترین قسمت یک دانه است. در داخل جنین همه سلول های مورد نیاز برای تبدیل شدن به یک گیاه بالغ تشیکل شده است. جنین سه بخش اصلی دارد که شامل ریشه های اولیه، برگ های جنینی و لپه ها هستند. ریشه اولیه اولین چیزی است که در طول جوانه زنی از بذر خارج می شود. این ریشه لنگر طویلی در عمق خاک به وجود می آورد تا گیاه را حمایت کند. لپه در طول جوانه زنی بخش های مختلف جنین را تغذیه می کند. امکان دارد در برخی از گیاهان به برگ کوچک شباهت داشته باشد و یا می تواند در سایر گیاهان مثل لوبیا گوشتی باشد. معمولا با رشد نهال از خاک خارج می شود. برگ های جنینی نخستین برگ های گیاه هستند که در بالای زمین ظاهر خواهند شد.

ترتیب مراحل رشد دانه

  • آندوسپرم

آندوسپرم مواد مغذی را برای جنین دانه فراهم می کند که به طور معمول به پروتئین و نشاسته شباهت دارد. این مواد مغذی به بذر این اجازه را می دهند تا زمانی که صبر می کند تا جوانه بزند، زنده بماند. آندوسپرم دقیقا در زیر پوشش بذر قرار دارد و در اکثر دانه ها جنین را به طور کامل احاطه کرده است. غذاهایی نظیر برنج سفید، نارگیل خرد شد و ذرت بود داده آندوسپرم هستند. دو سوم کل کالری غذای انسان ها از آندوسپرم دانه تأمین می شود.

مراحل رشد دانه چیست؟

دانه ها از طریق پروسه جوانه زنی تبدیل به گیاهان بزرگ تر می شوند. جوانه زدن به دما، نور خورشید و آب و هوای مطلوب نیاز دارد تا بذر بتواند به گیاه تبدیل شود. پوسته بذر منافذ و سوراخ های ریزی دارد که آب و هوا می توانند از طریق آن ها ورود پیدا کنند. بذر مثل هر موجود زنده ای نیاز به اکسیژن دارد و تا هنگامی که برگ ها رشد کنند دی اکسید کربن آزاد می کند و در این مرحله می تواند اکسیژن تولید کند. خاک باید متخلخل باشد تا آب و هوا به دانه نفوذ کند و به دانه برسد. اگر خاک متخلخل نباشد دی اکسید کربن از بذر خارج نمی شود و دانه خفه خواهد شد. اگر شرایط مناسب باشد، دانه می تواند آب بیشتر و بیشتری جذب کند، متورم می شود و سپس می ترکد.

زمانی که پوشش دانه باز می شود، یک ریشه چه اولیه ایجاد می شود که تقریبا در تمام گیاهان، ریشه پیش از جوانه زدن است. با این حال، چند استثنا در این خصوص وجود دارد به عنوان مثال در نارگیل، ساقه یا سقه چه پیش از ریشه ایجاد می شود. زمانی که ریشه ظاهر شد، شروع به جذب آب و مواد مغذی از خاک می کند، این عملیات پیش از ظاهر شدن ریشه چه توسط پوشش دانه انجام می شود.

مراحل رشد دانه به زبان کودکانه

پروسه گرده افشانی در مراحل رشد دانه

گیاهان گلدار به کمک دانه های خود زادآوری می کنند تا از گونه خود گیاهان دیگری را به وجود آورند. اما پیش از آن که دانه ای درست شود باید پروسه گرده افشانی انجام شود. برخی از گیاهان، مثل انواع مختلف درختان برای رساندن گرده های خود به گیاهان دیگر از جریان باد کمک می گیرند. سایر گیاهان، گل های درشت، رنگ های درخشان، شهد و بو دارند و حشره ها، جانوران، پرنده ها و خفاش ها را به خود جلب می کنند.

تغذیه این جانوران از شهد گل ها است. در زمان این کار، گرده به آن ها می چسبد و زمانی به سراغ گل دیگر می رود که گرده را به آن منتقل می کنند. زمانی که گرده ریز به کلاله گل دیگری می چسبد، لوله گرده را به وجود می آورد که درون خامه رشد می کند تا به تخمدان رسد. بدین صورت، سلول های نر به تخمک رسیده و می توانند آن را بارور کنند. زمانی که تخمک بارور شد، به صورت دانه رشد می کند.

پروسه جوانه زدن در مراحل رشد دانه

دانه برای این که تبدیل به گیاه تازه ای شود به دمای مناسب، اکسیژن و رطوبت نیاز دارد. نام این پروسه جوانه زدن است، هنگامی شروع می شود که دانه آب جذب کرده باشد. در این زمان، گیاه رشد خود را آغاز می کند. ریشه آن به پوشش دانه فشار وارد می کند. زمان زیادی نمی گذرد که برگ های دانه یا لپه ها و ساقه بیرون می زنند. هنگامی که دانه روی زمین قرار می گیرد، ذخیره غذایی نشاسته ای آن گیاهک درون خود را تغذیه می کند.

مرحله پراکنش دانه در مراحل رشد دانه

گیاهان دانه ها را به چند روش پراکنده می کنند. موش ها و سایر جانوران کوچک، دانه های گندمیان یا غلات و میوه های توت مانند را می خورند و آن ها در فضله خود به جاهای دیگر منتقل می کنند. علاوه بر این، دانه ها یا میوه های خاردار به پوست مودار آن می چسبند و در میان راه پراکنده خواهند شد. دانه های گل قاصدک نرم و پر مانند هستند و توسط باد جا به جا خواهند شد.

بوته خشخاش نیز دانه های سبک و ریزی دارد که باد به سادگی می تواند آن ها را جا به جا کند. میوه های شفت یا هسته دار مانند هلو تنها یک دانه دارد که پوشش محکمی آن را در بر می گیرد. دانه بلوط، در حقیقت میوه آن است. کاسه چوبی این دانه، مغز صاف و سختی را در برمی گیرد. دانه های افرا که در واقع میوه آن هستند بال های کاغذی دارند که به آن کمک می کند توسط باد پراکنده شوند.

مراحل رشد دانه چیست؟

مراحل رشد دانه به زبان کودکانه

مراحلی که گیاه از ابتدای پیدایش تا انتها طی می کند، به چرخه زندگی گیاه معروف است. چرخه زندگی گیاه با یک دانه آغاز می شود، سپس به یک نهال رشد کرده، بالغ می شود، گل و دانه تولید می کند و سپس یک چرخه جدید شروع می شود. مراحل مختلف رشد دانه را می توان به صورت زیر بیان کرد:

  • مرحله بذر

چرخه زندگی گیاهان با دانه آغاز می شود. دانه دارای پوششی به اسم پوسته است که به عنوان محافظ عمل می کند. همه چیز برای شروع یک گیاه جدید در درون پوسته است. برای شروع مرحله بعدی چرخه زندگی، دانه ها به شیوه های مختلف توزیع و پخش خواهند شد.

  • مرحله جوانه زنی

زمانی که بذر در معرض دمای مناسب، رطوبت، آفتاب و هوا قرار بگیرد شروع به رشد می کند. در نهایت می شکند یا جوانه می زند و ریشه ها به سختی از پوشش دانه عبور کرده و شروع به رشد در داخل زمین می کنند. این فرآیند، جوانه زنی نامیده می شود.

  • مرحله رویشی

در این مرحله گیاهان رشد و نمو خود را آغاز می کنند. با کمک آب، دی اکسید کربن و نور خورشید، فتوسنتز انجام می دهد و تمام منابعی را که بعدا برای گلدهی و تولید مثل مورد نیاز است ذخیره خواهد کرد.

  • مرحله تولید مثل

در این مرحله، گیاه رشد کرده و به بلوغ می رسد. زمانی که رشد کافی داشته باشد، شروع به شکوفه دادن خواهد کرد. گل ها، زنبورها و دیگر حشرات گرده افشان را می کشند که به لقاح و گرده افشانی و علاوه بر این رشد دانه ها و میوه ها کمک می کند.

مراحل رشد دانه چگونه است؟

امیدواریم از مطالعه این مطلب نهایت استفاده را برده باشد. در پایان پیشنهاد می کنیم مقالات عوامل مؤثر در رشد گیاه، کاشت سیاه دانه و کاشت شاهدانه را نیز مطالعه فرمایید.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
همچنین ببینید
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *