دسته ها
دوشنبه ۵ فروردین ۱۳۹۸

در شب 21 ماه رمضان چه اعمالی انجام دهیم؟

  • مرضیه نوروزیان
  • ۱۲ خرداد ۱۳۹۷
  • ۰

شب 21 ماه رمضان از ارزش بالایی برخوردار است و از شب نوزدهم اهمیت بیشتری دارد. به همین خاطر در رابطه با اعمال شب 21 ماه رمضان و دعاهای آن شب بسیار سفارش شده است. لطفاً تا پایان مطلب ما را همراهی بفرمایید.

اعمال شب قدر بر دو نوع است: یک دسته از اعمال بین سه شب قدر مشترک و دسته ی دیگر اعمال مخصوص آن شب قدر است. به همین خاطر قصد داریم در این مطلب  اعمال شب 21 ماه رمضان را معرفی نماییم.

معرفی اعمال شب 21 ماه مبارک رمضان

همانطور که می دانید روزه داری در روزهای نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم ماه رمضان از ثواب و اجر خاصی برخوردار است. علاوه بر روزه، اعمالی نیز در شب های قدر انجام می گیرد که انجام آنها مستحب می باشد. در مقاله گذشته اعمال شب 19 ماه رمضان را بیان کردیم، اما قبل از بازگو کردن اعمال شب 21 ماه رمضان, ابتدا اعمال مشترک در سه شب قدر را بازگو می کنیم.

غسل

این عمل از مستحبات شب 21 ماه رمضان و دو شب دیگر قدر است. علامه مجلسی فرموده که «بهتر است غسل شب قدر را مقارن با غروب آفتاب انجام دهند که نماز مغرب را با غسل بخوانند.»

خواندن دو رکعت نماز

این نماز نیز بین سه شب قدر مشترک و از اعمال شب 21 ماه رمضان است. شرح نماز شب های قدر نیز بدین ترتیب است که باید در هر رکعت بعد از حمد، هفت مرتبه سوره توحید خوانده شود و بعد از اتمام نماز 70 مرتبه بگوید«اَستَغرُاللًهَ وَ اَتُوبُ اِلَیهِ» در روایاتی از حضرت محمد(ص) نیز آمده بعد از انجام این عمل از جای خود برنخیزد تا خدای متعال او و پدر و مادرش را بیامرزد و خداوند، فرشتگان را مامور می کند که تا سال آینده برای وی حسنات بنویسند.

باز کردن قرآن و قرائت دعای مخصوص آن

این دعا نیز از اعمال شب 21 ماه رمضان و دو شب دیگر قدر است و در تمام این شب ها روایت می شود.

اَللّهُمَّ اِنّی اَسْئَلُکَ بِکِتابِکَ الْمُنْزَلِ

خدایا از تو خواهم به حق کتاب فرستاده شده‌ات

وَ ما فیهِ وَ فیهِ اسْمُکَ الاْکْبَرُ وَاَسْماَّؤُکَ الْحُسْنی

و آن‌ چه در آنا ست که در آن است نام بزرگت و نام‌های نیکویت

وَما یُخافُ وَ یُرْجی اَنْ تَجْعَلَنی مِنْ عُتَقاَّئِکَ مِنَ النّارِ

و آنچه بدان‌ها ترس و امید شود که قرارم دهی از زمره آزاد شدگانت از دوزخ

«آن گاه هر حاجتی که دارد از خدا طلب کند»

بر سر گرفتن قرآن

 این عمل نیز از اعمال شب 21 ماه رمضان و دو شب دیگر قدر است. به فرموده امام صادق (ع) قرآن مجید را باید بر سر گذاشت و گفت:

اَللّهُمَّ بِحَقِّ هذَا الْقُرْآنِ

خدایا به حق این قرآن

وَ بِحَقِّ مَنْ اَرْسَلْتَهُ بِهِ

و بحق آن کس که او را بدان فرستادی

وَ بِحَقِّ کُلِّ مُؤْمِنٍ مَدَحْتَهُ فیهِ

و بحق هر مؤمنی که در این قرآن مدحش کرده‌ای

وَ بِحَقِّکَ عَلَیْهِمْ فَلا اَحَدَ اَعْرَفُ بِحَقِّکَ مِنْکَ

و بحقی که تو بر ایشان داری زیرا کسی نیست که حق تو را بهتر از خودت بشناسد

سپس 10 مرتبه بگوید؛ «بِکَ یا اَللّهُ» بحق خودت ای خدا

و 10 مرتبه «بِمُحَمَّدٍ» بحق محمد صلی الله علیه وآله

و 10 مرتبه «بِعَلی» بحق علی علیه‌السلام

و 10 مرتبه «بِفاطِمَةَ» بحق فاطمه سلام‌الله علیها

و 10 مرتبه «بِالْحَسَنِ» بحق حسن علیه‌السلام

و 10 مرتبه «بِالْحُسَیْنِ» بحق حسین علیه‌السلام

و 10 مرتبه «بِعَلِیّ بْنِ الْحُسَیْنِ» بحق علی بن الحسین علیه‌السلام

و 10 مرتبه «بُمَحَمَّدِ بْنِ عَلِی» بحق محمد بن علی علیه‌السلام

و 10 مرتبه «بِجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ» بحق جعفر بن محمد علیه‌السلام

و 10 مرتبه «بِمُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ» بحق موسی بن جعفر علیه‌السلام

و 10 مرتبه «بِعَلِیِّ بْنِ مُوسی» بحق علی بن موسی علیه‌السلام

و 10 مرتبه «بِمُحَمَّدِ بْنِ عَلِی» بحق محمد بن علی علیه‌السلام

و 10 مرتبه «بِعَلِیِّ بْنِ مُحَمَّدٍ» بحق علی بن محمد علیه‌السلام

و 10 مرتبه «بِالْحَسَنِ بْنِ عَلِی» بحق حسن بن علی علیه‌السلام

و 10 مرتبه «بِالْحُجَّةِ» به حق حضرت حجت علیه‌السلام

شب قدر

«هر حاجتی دارد از خداوند می طلبد و در تمام این اذکار نهایت حضور قلب و توجه به درگاه خدا را حفظ کند.»

زیارت حضرت حسین(ع) و جوشن کبیر

زیارت امام حسین از اعمال شب 21 ماه رمضان و مستحب موکد در سه شب قدر است و در روایتی آمده که این زیارت موجب آمرزش گناهان می شود. اگر از نزدیک دسترسی به زیارت نداشته باشد از دور زیارت کند. جوشن کبیر نیز از اعمال مشترک شب های قدر و موجب تکمیل اعمال شب 21 ماه رمضان می شود.

احیاء شب های قدر

این عمل نیز در سه شب قدر سفارش شده و از اعمال شب 21 ماه رمضان است. این شب ها را تا صبح بیدار باشد و به دعا، تلاوت قرآن، پرسش و پاسخ های مذهبی، عبادت و مطالعه کتاب های تفسیر و… بگذراند. امام باقر نیز در روایتی فرموده:« هر کس شب قدر را احیاء دارد، گناهان او آمرزیده می شود. هر چند که بسیار باشد.» و بهتر است روز قبل مقداری استراحت کند و غذا و نوشیدنی کمتری بخورد تا خواب بر او غلبه نکند و کسانی که توانایی احیاء ندارند بهتر است اول شب را استراحت کنند و سحرگاهان بیدار باشند و عبادت نمایند. بنابراین احیاء نیز از اعمال شب 21 ماه رمضان است.

مراسم شب قدر

اقامه صد رکعت نماز

100 رکعت نماز بخواند(هر دو رکعت به یک سلام). بهتر است بعد از هر حمد 10 مرتبه سوره حمد بخواند. این کار نیز از اعمال شب 21 ماه رمضان است و ارزش بالایی دارد. البته در هر سه شب وجود دارد.

خواندن دعای حضرت زین العابدین:

اَللّهُمَّ اِنّی اَمْسَیْتُ لَکَ عَبْداً داخِراً لا اَمْلِکُ لِنَفْسی نَفْعاً وَلا ضَرّاً

خدایا من شام کردم در حالی که بنده خواری هستم که مالک سود و زیانی برای خویشتن نیستم

وَلا اَصْرِفُ عَنْها سُوَّءاً اَشْهَدُ بِذلِکَ عَلی نَفْسی

و نتوانم از خویشتن پیش آمد ناگواری را بازگردانم و این مطلبی است که من آن را بر خویش گواهی دهم

وَاَعْتَرِفُ لَکَ بِضَعْفِ قُوَّتی وَقِلَّةِ حیلَتی فَصَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ

و به ناتوانی خود و بیچارگیم در برابرت اعتراف دارم، پس درود فرست بر محمد و آل محمد(ص)

وَاَنْجِزْ لی ما وَعَدْتَنی وَجَمیعَ الْمُؤْمِنینَ وَالْمُؤْمِناتِ مِنَ الْمَغْفِرَةِ فی هذِهِ اللَّیْلَةِ

و وفا کن برایم بدانچه بر من و همه مؤمنین و مؤمنات وعده فرمودی از آمرزش در این شب

وَاَتْمِمْ عَلَیَّ ما اتَیْتَنی فَاِنّی عَبْدُکَ الْمِسْکینُ الْمُسْتَکینُ الضَّعیفُ الْفَقیرُ الْمَهینُ

و تمام کن بر من آنچه را به من دادی زیرا که من بنده بینوای مستمند ناتوان تهیدست خوار توام

اَللّهُمَّ لا تَجْعَلْنی ناسِیاً لِذِکْرِکَ فیما اَوْلَیْتَنی

خدایا قرار مده مرا فراموشکار از یاد خویش در آنچه به من انعام فرمودی

وَلا غافِلاً لاِِحْسانِکَ فیما اَعْطَیْتَنی وَلا ایِساً مِنْ اِجابَتِکَ وَاِنْ اَبْطَاَتْ عَنّی

و نه غافل از احسانت در آنچه به من عطا کردی و قرارم مده ناامید از اجابت خویش و اگرچه دیرزمانی طول کشد

فی سَرّاَّءَ اَوْ ضَرّاَّءَ اَوْ شِدَّةٍ اَوْ رَخاَّءٍ اَوْ عافِیَةٍ اَوْ بَلاء اَوْ بُؤْسٍ اَوْ نَعْماءَ

چه در خوشی و چه در سختی در دشواری یا در آسایش در تندرستی یا گرفتاری در تنگدستی یا در نعمت

اِنَّکَ سَمیعُ الدُّعاَّءِ

براستی تو شنوای دعایی

طلب مغفرت و آمرزش گناهان

طلب مغفرت و آمرزش گناهان نیز از اعمال شب 21 ماه رمضان می باشد. البته این طلب مغفرت در شب های دیگر نیز وجود دارد.

اعمال شب 21 ماه رمضان

از اعمال شب 21 ماه رمضان خواندن دعایی است که در «کافی» و «مصباح المتهجد» نقل شده است:

یا مُولِجَ اللَّیْلِ فِی النَّهارِ وَ مُولِجَ النَّهارِ فِی اللَّیْلِ

ای فرو برنده شب در روز و ای فرو برنده روز در شب

وَ مُخْرِجَ الْحَیِّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ مُخْرِجَ الْمَیِّتِ مِنْ الْحَیِّ

و ای بیرون آورنده زنده از مرده و بیرون آورنده مرده از زنده

یا رازِقَ مَنْ یَشاءُ بِغَیْرِ حِسابٍ

ای روزی دهنده هرکه را خواهی بی حساب

یا اَللّهُ یا رَحْمنُ یا اَللّهُ یا رَحیمُ

ای خدا، ای بخشاینده، ای خدا، ای مهربان

یا اَللّهُ یا اَللّهُ یا اَللّهُ

ای خدا، ای خدا، ای خدا

لَکَ الاْسْماءُ الْحُسْنی وَالاْمْثالُ الْعُلْیا وَالْکِبْرِیاءُ وَالا لآءُ

از آن تو است نام‌های نیکو و نمونه‌های والا و بزرگی و نعمت‌ها

اَسْئَلُکَ اَنْ تُصَلِّیَ عَلی مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ

از تو خواهم درود فرستی بر محمد و آل محمد(ص)

وَاَنْ تَجْعَلَ اسْمی فی هذِهِ اللَّیْلَةِ فِی السُّعَداءِ

و نام مرا در این شب در زمره سعادتمندان قرار دهی

وَ رُوحی مَعَ الشُّهَداءِ

و روحم را با شهدا مقرون سازی

وَاِحْسانی فی عِلِّیّینَ وَاِساَّئَتی مَغْفُورَةً

و احسان و نیکوکاریم را در بلندترین درجه بهشت و گناهانم را آمرزیده کنی

وَاَنْ تَهَبَ لی یَقینَاً تُباشِرُ بِهِ قَلْبی

و به من یقینی عطا کنی که همیشه با دلم همراه باشد

وَاِیماناً یُذْهِبُ الشَّکَّ عَنّی

و ایمانی به من بدهی که شک و تردید را از من دور سازد

وَتُرْضِیَنی بِما قَسَمْتَ لی

و بدانچه روزیم کرده‌ای خشنودم سازی

وَآتِنا فِی الدُّنْیا حَسَنَةً وَفِی الاْخِرَةِ حَسَنَةً

و بدهی به من در دنیا نعمت نیک و در آخرت نعمت نیکو

وَقِنا عَذابَ النّارِ الْحَریقِ

و نگهداری ما را از عذاب آتش سوزان

وَارْزُقْنی فیها ذِکْرَکَ

و روزیم کنی در این شب از ذکر خود

وَشُکْرَکَ وَالرَّغْبَةَ اِلَیْکَ وَالاِْنابَةَ

و سپاسگزاریت و اشتیاق و بازگشت بسویت

وَالتَّوْفیقَ لِما وَفَّقْتَ لَهُ مُحَمَّداً وَ الِ مُحَمَّدٍ عَلَیْهِ وَعَلَیْهِمُ السَّلامُ

و توفیق برای انجام آنچه را موفق داشتی بدان محمد و آل محمد را که بر او و بر ایشان سلام باد

 دعایی که مرحوم «شیخ کفعمی» از سید بن باقی نقل کرده نیز از اعمال شب 21 ماه رمضان است

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ

خدایا درود فرست بر محمد و آل محمد

وَاقْسِمْ لی حِلْماً یَسُدُّ عَنّی بابَ الْجَهْلِ

و چنان بردباری بهره‌ام کن که ببندد بر من در نادانی را

وَهُدیً تَمُنُّ بِهِ عَلَیَّ مِنْ کُلِّ ضَلالَةٍ

و هدایتی به من ده که بر من منت نهد از رهانیدن از هر گمراهی

وَغِنیً تَسُدُّ بِهِ عَنّی بابَ کُلِّ فَقْرٍ

و بی‌نیازی به من بده که درهای انواع فقر را به تمامی بر من ببندد

وَقُوَّةً تَرُدُّ بِها عَنّی کُلَّ ضَعْفٍ

و نیرویی به من ده که هرگونه سستی را از من بازگرداند

وَعِزّاً تُکْرِمُنی بِهِ عَنْ کُلِّ ذُلٍّ

و عزتی که از هر خواری مرا گرامی داری

وَرِفْعَةً تَرْفَعُنی بِها عَنْ کُلِّ ضَعَةٍ

و رفعت مقامی که بدان وسیله مرا از هر پستی بلند کنی

وَاَمْناً تَرُدُّ بِهِ عَنّی کُلَّ خَوْفٍ

و امنیتی که بوسیله آن هر ترسی را از من دور کنی

وَعافِیَةً تَسْتُرُنی بِها عَنْ کُلِّ بلاءٍ

و تندرستی که بدان وسیله مرا از هر بلایی بپوشانی

وَعِلْماً تَفْتَحُ لی بِهِ کُلَّ یَقینٍ

و دانشی که به آن هر یقینی را بر من مفتوح گردانی

وَ یَقیناً تُذْهِبُ بِهِ عَنّی کُلَّ شَکٍّ

و یقینی که بدان وسیله هر شک و تردیدی را از من دور سازی

وَ دُعاءً تَبْسُطُ لی بِهِ الاِْجابَةَ فی هذِهِ اللَّیْلَةِ

و دعائی که اجابتش را بر من بگسترانی همین امشب

هذِهِ السّاعَةِ السّاعَةِ السّاعَةِ السّاعَةِ یا کَریمُ

و در همین ساعت، همین ساعت، همین ساعت، همین ساعت ای بزرگوار

وَ خَوْفاً تَنْشُرُ لی بِهِ کُلَّ رَحْمَةٍ

و ترسی به من بده که هر رحمتی را بدان وسیله بر من بگسترانی

وَ عِصْمَةً تَحُولُ بِها بَیْنی وَبَیْنَ الذُّنُوبِ حَتّی اُفْلِحَ بِها

و مرا چنان خودنگهدار کن که همان حالت میان من و گناهان حائل شود

عِنْدَ الْمَعْصُومینَ عِنْدَکَ بِرَحْمَتِکَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ

و بدان وسیله در پیشگاه معصومین (و خود نگهداران) درگاهت رستگار باشم ای مهربانترین مهربانان

به فرموده شیخ مفید در این شب باید صلوات زیاد فرستاده شود و بر ظالمان حضرت محمد(ص) و همچنین بر قاتل امیر مومنان(ع) بسیار لعن و نفرین فرستد و هم برای خویش و پدر و مادرش و مومنان و مومنات دعا کند. صلوات فرستادن نیز از اعمال شب 21 ماه رمضان است.

دعا برای فرج امام زمان از اعمال شب 21 ماه رمضان است. در روایتی که سید بن طاووس از حماد بن عثمان نقل کرده آمده است که:

در شب بیست و یکم ماه رمضان به محضر امام صادق(ع) شرفیاب شدم. امام از من پرسید که آیا غسل کرده ای؟ گفتم: آری. امام(ع)حصیری طلبید و مرا نیز به کنارش فراخواند. آن حضرت(ع) مشغول نماز شد و من نیز نزدیک آن حضرت، نماز می خواندم. وقتی که ازنمازها فارغ شدیم. آن حضرت دعا کرد و من آمین گفتم و این کار ادامه داشت تا صبح طلوع کرد.  امام(ع) اذان و اقامه گفتند و برخی از خدمتکاران را فرا خواند و نماز صبح را به امامت آن حضرت(ع) به جا آوردیم.

امام صادق(ع) بعد از نماز، به تسبیح و تقدیس پروردگار پرداخت و بر پیامبر(ص) درود فرستاد و برای مومنان دعا کرد. آن گاه به سجده رفت و ساعتی درسجده بود و در آن مدت جز صدای نفس  حضرت چیزی را نمی شنیدم. سپس دعایی خواند:

وَ أسْألُکَ بِجَمیعِ ما سَأَلْتُکَ وَ ما لَمْ أَسْأَلْکَ،

از تو تقاضا می‌کنم به جمیع آنچه که تو را با آن خواندم و آنچه را نخواندم،

مِنْ عَظیمِ جَلالِکَ ما لَوْ عَلِمْتُهُ لَسَأَلْتُکَ بِهِ،

از عظیم جلال تو که اگر می‌دانستم، تو را با آن خواندم

أَنْ تُصَلِّیَ عَلی مُحَمَّد وَ أَهْلِ بَیتِهِ،

از تو می‌خواهم بر محمد و اهل بیتش درود بفرستی

وَ أَنْ تَأْذَنَ لِفَرَجِ مَنْ بِفَرَجِهِ فَرَجُ أَوْلِیائِکَ وَ أَصْفِیائِکَ مِنْ خَلْقِکَ،

و اجازه فرج و ظهور کسی را بدهی که با ظهور او گشایشی در کار اولیای تو و برگزیدگان از خلقت ظاهر می‌شود

وَ بِهِ تُبیدُ الظّالِمینَ وَتُهْلِکُهُمْ،

و به وسیله او ظالمان را نابود و هلاک می‌سازی.

عَجِّلْ ذلِکَ یا رَبَّ الْعالَمینَ.

ای پروردگار عالمیان، در ظهورش تعجیل فرما

خواندن دعای مذکور نیز از اعمال شب 21 ماه مبارک رمضان است. بعد سر از سجده برداشت، عرض کردم: جانم به فدایت! شما برای فرج کسی دعا کردید که با فرج او گشایشی در کار دوستان و اولیای الهی حاصل خواهد شد. مگر آن کس شما نیستید؟ امام(ع) فرمود: نه! او قائم آل محمد است.

آن گاه امام صادق(ع) نشانه های ظهورش را بیان کرد و در ادامه فرمود:« شب و روز، منتظر ظهور مولایت باش. زیرا خداوند هر روز در شان و کاری است و انجام کاری او را از کار دیگر باز نمی دارد.»

جوشن کبیر

از اعمال شب بیست و یکم ماه رمضان انجام غسل در همه شب های دهه آخر ماه رمضان است. ضمن اینکه اعتکاف نیز در این دهه مستحب و بنابر بر روایت رسول خدا برابر دو حج و دو عمره شناخته می شود.

رسول خدا در دهه آخر رمضان در مسجد معتکف می شد. بسترش را جمع و مهیا به شب زنده داری و عبادات می کرد. بسیاری نیز به او اقتدا کردند. برخلاف تصور عده ای که گمان می کردند که با گذشت شب های قدر برنامه ماه مبارک رمضان تمام شده است. در پایان می توان گفت از اعمال شب 21 ماه رمضان دعاست. دعایی که در حق دیگران و خود باشد. این عمل ارزش بالایی دارد. اعمال شب 21 ماه رمضان باید منجر به آمرزش گناهان شوند.

در این مطلب با اعمال شب 21 ماه رمضان آشنا شدید. از همراهی صمیمانه شما عزیزان متشکریم و امیدواریم توضیحات ارائه شده در این زمینه مفید و میسر واقع شده باشد.

منبع : آرگا

مطالب مرتبط
مطالب داغ
مطالب پیشنهادی
مشاهده دیدگاه های این مطلب
دیدگاه های مطلب
۰ دیدگاه برای این نوشته

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.